مقایسه جامع بلاکچین سولانا و سویی؛ کدام یک برتری دارد؟

سولانا (Solana) و سوئی (SUI) دو پلتفرم برجسته در فضای کریپتو هستند که راهکارهای نوآورانه‌ای برای حل چالش‌های مقیاس‌پذیری، سرعت و کارایی بلاکچین ارائه می‌دهند. هر دو پلتفرم تلاش می‌کنند تا محدودیت‌های شبکه‌های قدیمی‌تر را برطرف کرده و سرعت بالای تراکنش، هزینه‌ی پایین و قابلیت پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از برنامه‌های غیرمتمرکز را فراهم کنند.

سویی (SUI) که در مه ۲۰۲۳ توسط مهندسان سابق شرکت متا (Meta) راه‌اندازی شد، با استفاده از یک مدل مبتنی بر اشیاء رویکردی نوآورانه در معماری بلاکچین ارائه می‌دهد. در مقابل، سولانا که در سال ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد، به‌دلیل سرعت بالا، هزینه‌ی پایین تراکنش‌ها و اکوسیستم توسعه‌یافته‌اش مورد توجه قرار گرفته است.

هر دو پلتفرم تلاش کرده‌اند با معرفی فناوری‌های نوین، معضل سه‌گانه‌ی بلاکچین یعنی دستیابی هم‌زمان به مقیاس‌پذیری، امنیت و تمرکززدایی را برطرف کنند. در ادامه این مقاله از اف ایکس پی به بررسی تفاوت‌ها در **الگوریتم اجماع**، **اکوسیستم دیفای**، **زبان برنامه‌نویسی**، **توکنومیک** و **قدرت واقعی** این دو پلتفرم خواهیم پرداخت. همراه ما باشید.

مروری بر بلاکچین ‌سویی

‌سویی (SUI) یک پلتفرم بلاکچین پیشرفته است که توسط **میستن لبز (Mysten Labs)** توسعه داده شده؛ شرکتی که بنیان‌گذاران آن از اعضای سابق تیم تحقیقاتی نوی (Novi) در شرکت متا (Meta) هستند. این بلاکچین که در سال ۲۰۲۱ معرفی شد، با هدف بهینه‌سازی عملکرد قراردادهای هوشمند و افزایش مقیاس‌پذیری اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) ایجاد شده است.

‌سویی به‌گونه‌ای طراحی شده که بتواند از دپ‌های (dApp) با عملکرد بالا و حساس به تأخیر (Latency-Sensitive) پشتیبانی کند. این بلاکچین از مدل داده‌ای **شیء‌محور** استفاده می‌کند که در آن دارایی‌ها و وضعیت‌ها به‌صورت اشیایی با شناسه، ویژگی‌ها و متدهای منحصربه‌فرد نمایش داده می‌شوند. این رویکرد مدیریت داده‌ها را ساده‌تر کرده و شفافیت عملیات را تضمین می‌کند و به کاربران این امکان را می‌دهد تا دارایی‌های خود را از طریق **کیف پول SUI** مدیریت کنند.

یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی ‌سویی توانایی انجام **موازی تراکنش‌ها**ست که موجب افزایش توان عملیاتی شبکه می‌شود. در این پلتفرم، تراکنش‌ها به دو دسته‌ی ساده و پیچیده تقسیم می‌شوند. تراکنش‌های ساده، مانند انتقال توکن، می‌توانند بدون نیاز به ورود به فرایند اجماع، بلافاصله پردازش شوند. تراکنش‌های پیچیده از یک ساختار **گراف جهت‌دار غیرمدور (DAG)** برای مرتب‌سازی استفاده می‌کنند که موجب افزایش مقیاس‌پذیری می‌شود.

الگوریتم اجماع SUI نسخه‌ی اصلاح‌شده‌ای از **اثبات سهام (PoS)** است که ضمن حفظ بهره‌وری انرژی، سرعت پردازش تراکنش‌ها را نیز بالا می‌برد. اعتبارسنج‌های شبکه با به‌اشتراک‌گذاری توکن‌های خود به امنیت و یکپارچگی سیستم کمک می‌کنند. کاربران می‌توانند با نگه‌داری توکن‌های خود در **کیف پول SUI** در این روند مشارکت داشته باشند.

مروری بر بلاکچین سولانا

سولانا (Solana) یک پلتفرم بلاکچین متن‌باز است که در سال ۲۰۱۷ توسط **آناتولی یاکوونکو (Anatoly Yakovenko)** و تیمش در سولانا لبز (Solana Labs) تأسیس شد. هدف این شبکه میزبانی اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز و مقیاس‌پذیر با حفظ سرعت بالا و هزینه‌ی پایین است.

زنجیره‌ی سولانا بر پایه‌ی ترکیب منحصربه‌فردی از الگوریتم‌های **اثبات سهام (PoS)** و **اثبات تاریخچه (PoH)** ساخته شده است. الگوریتم PoH در واقع یک روش زمان‌سنجی است، نه یک الگوریتم اجماع و با ایجاد یک سابقه‌ی زمانی از تراکنش‌ها باعث بهبود کارایی و افزایش ظرفیت پردازشی شبکه می‌شود.

سولانا توان پردازش تئوریک تا **۵۰٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه (TPS)** را دارد و در عمل نیز به‌طور مداوم بیش از ۲٬۴۰۰ TPS را پردازش می‌کند. این توان بالا بدون نیاز به راهکارهای لایه دوم یا شاردینگ به دست آمده و یک وضعیت جهانی واحد در کل شبکه حفظ می‌شود. کاربران می‌توانند توکن‌های **SOL** خود را از طریق **کیف پول سولانا** یا کیف پول‌هایی مانند Trust Wallet مدیریت کنند.

پلتفرم سولانا از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کند و میزبان یک اکوسیستم متنوع از اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز است، از جمله پروتکل‌های **مالی غیرمتمرکز (DeFi)**، پروژه‌های **توکن‌های غیرقابل‌تعویض (NFT)** و ابتکارات وب ۳ گوناگون. برای تعامل با این دپ‌ها، کاربران معمولاً به یک **کیف پول سولانا** نیاز دارند.

توکنومیکس: تفاوت‌های اصلی چیست؟

تفاوت‌های توکنومیکس بین سویی و سولانا بیشتر به تفاوت در **عرضه کل** آن‌ها مربوط می‌شود. SUI دارای عرضه‌ی حداکثری ثابت است، در حالی که سولانا از یک مدل تورمی بهره می‌برد. به‌طور خلاصه، عرضه‌ی ثابت به این معناست که توکن‌های بیشتری ایجاد نخواهند شد که این می‌تواند به افزایش قیمت توکن SUI در آینده کمک کند. در مجموع تنها **۱۰ میلیارد توکن SUI** وجود خواهد داشت.

در مقابل، سولانا از یک مدل تورمی استفاده می‌کند، با این تفاوت که نرخ تورم آن به‌مرور کاهش می‌یابد و در نهایت به **۱.۵٪** محدود می‌شود؛ بنابراین، عرضه‌ی سولانا تا رسیدن به این نرخ نهایی، به‌صورت **کاهش‌یابنده (disinflationary)** خواهد بود.

با وجود تورم اولیه‌ی بالا، توکن SOL پس از افت شدیدی که به ۸ دلار رسیده بود، بازیابی خوبی داشت. تا میانه‌ی سال ۲۰۲۴، SOL به سقف تاریخی جدیدی بالای ۲۶۰ دلار رسید و پس از آن هم رکوردش شکسته شد.

توکنومیکس SUI

عرضه‌ی ثابت **۱۰ میلیارد توکن SUI**، باعث ایجاد رقابت برای در اختیار داشتن این توکن‌ها با افزایش تقاضای شبکه می‌شود. توکن‌های SUI برای انجام تراکنش‌ها در بلاکچین سویی استفاده می‌شوند و پرداخت‌ها به‌صورت واحد **MIST** انجام می‌گیرد که هر MIST معادل یک میلیاردیم یک توکن SUI است.

تقسیم‌بندی توکن‌های SUI به شرح زیر است:

• ذخیره جامعه (۵۰٪): برای حمایت از اعتبارسنج‌ها، تحقیق و توسعه، و ارائه‌ی کمک‌هزینه‌های توسعه پلتفرم.
• مشارکت‌کنندگان اولیه (۲۰٪): برای توسعه‌دهندگان کلیدی پروژه SUI.
• سرمایه‌گذاران (۱۴٪): معادل ۱.۴ میلیارد توکن SUI برای سرمایه‌گذاران اولیه، شامل شرکت‌هایی مانند Coinbase Ventures، a16z، و Samsung Next.
• برنامه دسترسی عمومی و تست‌کنندگان اپلیکیشن (۶٪): برای کاربران اولیه‌ای که به رفع مشکلات کمک کردند.

حال با توجه به عرضه‌ی ثابت، سویی چگونه پاداش استیکینگ ارائه خواهد کرد وقتی همه‌ی توکن‌های تخصیص‌یافته مصرف شوند؟ این سؤال مشابه چالشی است که بیت‌کوین با آن روبروست، جایی که پاداش ماینینگ در هر هاوینگ کاهش می‌یابد. در هر دو مورد، **کارمزد تراکنش‌ها** (که به ماینرهای بیت‌کوین یا اعتبارسنج‌های SUI پرداخت می‌شود) قرار است انگیزه‌ی کافی برای حفظ امنیت شبکه فراهم کند.

توکنومیکس سولانا

برخلاف ‌سویی، سولانا دارای عرضه‌ی ثابت نیست. عرضه در گردش فعلی بیش از **۵۲۰.۶۵ میلیون توکن** است و همچنان افزایش خواهد یافت؛ اما نرخ تورم سالانه به میزان ۱۵٪ کاهش می‌یابد تا به کف **۱.۵٪** برسد. در حال حاضر، نرخ تورم کمتر از ۵٪ است و توکن‌های جدید برای انگیزه‌دادن به اعتبارسنج‌ها در جهت حفظ امنیت شبکه ضرب می‌شوند.

مشابه اتریوم، سولانا بخشی از کارمزدهای تراکنش را می‌سوزاند تا اثر تورم ناشی از تولید توکن‌های جدید را جبران کند؛ مانند اتریوم، در سولانا فقط **کارمزد پایه** سوزانده می‌شود، در حالی که **کارمزد اولویت (priority fee)** کاملاً به اعتبارسنج‌ها اختصاص می‌یابد.

در حدود **۳۸٪** از توکن‌های سولانا به **صندوق ذخیره‌ی جامعه** اختصاص داده شده که توسط بنیاد سولانا مدیریت می‌شود. این توکن‌ها برای توسعه‌ی اکوسیستم از طریق کمک‌هزینه‌ها، برنامه‌های اجتماعی و موارد مشابه استفاده می‌شوند. همچنین، بنیاد سولانا به‌تنهایی **۱۲.۵٪** از کل عرضه SOL را در اختیار دارد.

تقریباً **۸۰٪** از عرضه‌ی سولانا در گردش و قابل معامله است. ۲۰٪ باقی‌مانده یا در حساب‌های استیکینگ قفل شده‌اند یا در اختیار Solana Labs و بنیاد سولانا هستند. توکن‌های در اختیار این دو نهاد قفل نیستند، اما برای تفویض به اعتبارسنج‌ها و کمک به تمرکززدایی استفاده می‌شوند.

اکوسیستم دیفای و برنامه‌های غیرمتمرکز

از نظر اندازه و بلوغ اکوسیستم، **سولانا برتری واضحی دارد**. با این حال، در دنیای کریپتو همه چیز سریع تغییر می‌کند، و سوی در حال حاضر از زنجیره‌های قدیمی‌تری مانند کاردانو از نظر **مجموع ارزش قفل‌شده (TVL)** پیشی گرفته است. در میان زنجیره‌هایی که مبتنی بر EVM نیستند، سولانا با داشتن **۸.۶۷٪** از کل TVL، بیشترین میزان را دارد، و سوی با نزدیک به **۱.۴٪** در رتبه هشتم قرار دارد.

بر اساس داده‌ها، سولانا میزبان **۱۹۷ پروتکل** است، در حالی که سویی تنها **۵۲ پروتکل** دارد. بزرگ‌ترین پروتکل سولانا از نظر TVL مربوط به **استیکینگ نقدشونده** است و دومین پروتکل بزرگ آن یک **صرافی غیرمتمرکز (DEX)** است. در مقابل، دو پروتکل برتر سوی هر دو بر **بازارهای وام‌دهی** تمرکز دارند و دکس اصلی آن در رتبه سوم از نظر TVL قرار دارد.

با این حال، همان‌طور که در ادامه مقاله خواهیم دید، هر دو پلتفرم طیف وسیعی از برنامه‌های غیرمتمرکز را ارائه می‌دهند.

چه پروژه‌هایی در اکوسیستم Sui وجود دارند؟

اگرچه سوی در حال حاضر پروژه‌های زنده کمتری بر روی زنجیره دارد، اما راه‌حل‌های پیشرفته‌ای برای چالش‌هایی مانند نقدینگی ارائه می‌دهد. برای مثال، **DeepBook** از توانایی سوی در انجام تراکنش‌های موازی بهره می‌برد تا یک دفتر سفارش غیرمتمرکز برای معاملات ارائه دهد.

برخی از پروتکل‌های مهم Sui عبارتند از:

• NAVI Protocol: یک بازار وام‌دهی فعال برای استیبل‌کوین‌ها و دارایی‌های معتبر مانند SUI، USDC، USDT، wETH و wBTC.
• Suilend Protocol: گسترش بازار وام‌دهی با دارایی‌های رپ‌شده مانند wSOL و suiETH و همچنین توکن‌های اکوسیستم سویی.
• Cetus AMM: دکس اصلی شبکه سویی که امکان سواپ و ایجاد موقعیت‌های نقدینگی متمرکز برای کسب کارمزد معاملات را فراهم می‌کند.
• Haedal Protocol: ارائه توکن استیکینگ نقدشونده برای SUI که سود پرداخت می‌کند و در عین حال قابلیت استفاده به عنوان وثیقه یا در سایر فعالیت‌های دیفای را دارد.
• Scallop Lend: پلتفرم وام‌دهی با رابط کاربری ساده و داشبورد حرفه‌ای برای کاربران پیشرفته.
• Aftermath Finance: صرافی غیرمتمرکز با پشتیبانی از استیکینگ نقدشونده و پاداش فارمینگ برای استخرهای نقدینگی (LP).

سایر پروتکل‌های قابل توجه شامل **Ondo Finance** (رهبر در توکنیزه کردن دارایی‌های دنیای واقعی) و دو بازار پیش‌بینی در حال رشد هستند. سویی همچنین از **NFTها و بازی‌های کریپتویی** پشتیبانی می‌کند.

چه پروژه‌هایی در سولانا وجود دارند؟

تعداد پروتکل‌های فعال بر روی زنجیره، نشان‌دهنده شروع زودتر سولانا نسبت به سویی است. با این حال، بسیاری از پروتکل‌های پیشرو در سولانا عملکردی مشابه با سویی دارند، مانند استیکینگ نقدشونده، دکس‌ها و بازارهای وام‌دهی.

برخی از پروژه‌های مهم سولانا:

• Jito: دکس پیشروی سولانا در لیکویید استیکینگ با بازده بالا که ترکیبی از پاداش‌های استیکینگ و درآمدهای MEV را ارائه می‌دهد و مجموعاً تا ۹٪ بازدهی دارد.
• Jupiter: صرافی سولانا که علاوه بر سواپ ساده، از سفارش‌گذاری محدود، خرید دوره‌ای (DCA) و معاملات فیوچرز دائمی پشتیبانی می‌کند.
• Raydium: صرافی غیرمتمرکز محبوب با سواپ ساده، رابط کاربری قوی و سفارش‌گذاری محدود با استفاده از دفتر سفارش مرکزی.(CLOB)
• Kamino: پلتفرم قدرتمند وام‌دهی و وام‌گیری با پشتیبانی از ده‌ها توکن، ولت‌های نقدینگی با بازده بالا، ابزارهای لوریج و قراردادهای خودکار خرید/فروش.
• Marinade: پلتفرم لیکویید استیکینگ که به‌طور خودکار تخصیص استیک را براساس عملکرد، موقعیت جغرافیایی و عوامل دیگر بازتعریف می‌کند.
• Sanctum: پروتکلی برای استخرهای نقدینگی SOL و توکن‌های استیکینگ نقدشونده که رابط کاربری ساده برای تغییر استراتژی ارائه می‌دهد.

سولانا مانند سویی از USDC و USDT پشتیبانی می‌کند؛ اما به‌عنوان یک زنجیره بالغ‌تر، از استیبل‌کوین‌های جدیدتری مانند **PayPal USD** و کوین‌های با پشتوانه مثل DAI نیز پشتیبانی می‌کند.

عملکرد و مقیاس‌پذیری

هر دو زنجیره سوی و سولانا از الگوریتم **اثبات سهام (PoS)** برای رسیدن به اجماع استفاده می‌کنند تا امنیت تراکنش‌های درون زنجیره را تامین کنند. این مکانیزم با استفاده از وثیقه از اعتبارسنج‌ها می‌خواهد به‌درستی عمل کنند.

اگر اعتبارسنج قوانین را نقض کند، در هر دو زنجیره شامل **جریمه (slashing)** می‌شود و ممکن است دارایی‌های استیک‌شده خود و نمایندگانش را از دست بدهد. این ساختار به نام **اثبات سهام نمایندگی‌شده (DPoS)** شناخته می‌شود.

PoS به‌طور کلی نسبت به الگوریتم‌هایی مانند PoW کارآمدتر و سریع‌تر است. با این حال، هر زنجیره نوآوری‌های خاص خود را دارد. بیایید نگاهی بیندازیم به اینکه سوی و سولانا چگونه مقیاس‌پذیری را پیش می‌برند.

مکانیزم Mysticetiدر سویی

بلاکچین سویی از الگوریتم DPoS استفاده می‌کند اما به همراه مکانیزم **Mysticeti**، که نیاز پردازشی سی‌پی‌یو را برای اعتبارسنج‌ها به‌شدت کاهش می‌دهد. این باعث کاهش تأخیر و افزایش کارایی می‌شود. همچنین، به دلیل **معماری شی‌گرا**، **پردازش موازی** ممکن است که توان پردازشی سویی را بسیار بالا می‌برد و به ده‌ها هزار TPS می‌رساند.

الگوریتم POH در سولانا

سولانا نیز از PoS استفاده می‌کند ولی همراه با یک نوآوری به نام **اثبات تاریخچه (PoH)** که به‌عنوان برچسب زمانی عمل می‌کند. این قابلیت امکان اجماع سریع‌تر را فراهم می‌سازد و **پردازش موازی** را ممکن می‌سازد. برخلاف اتریوم که فرایند اعتبارسنجی طولانی‌تری دارد، سولانا با این نوآوری مقیاس‌پذیرتر است.

TPS سویی و سولانا

در تئوری، **TPS سویی ۲۹۷,۰۰۰ و TPS سولانا ۶۵,۰۰۰** اعلام شده است، اما در عمل این اعداد کمتر هستند. **سولانا با سرعت ۲۳٪ بیشتر در پردازش تراکنش‌ها پیشتاز است**. البته با رشد سویی و استفاده گسترده‌تر از مکانیزم Mysticeti، ممکن است این رتبه‌بندی‌ها تغییر کند.

هزینه شبکه و کارمزد تراکنش‌ها

هر دو زنجیره از توکن بومی خود (**SUI** و **SOL**) به‌عنوان **گس** برای پرداخت تراکنش‌ها استفاده می‌کنند. هزینه تراکنش‌ها بسته به پیچیدگی و شلوغی شبکه محاسبه می‌شود.

در سویی، بیشتر تراکنش‌ها **ارزان‌تر از سولانا** هستند، اگرچه کارمزد ذخیره‌سازی نیز دارد. فرمول محاسبه گس به‌صورت زیر است:
اما اگر داده‌ها حذف شوند، ۹۹٪ از هزینه ذخیره‌سازی بازپرداخت می‌شود. به‌طور میانگین، تراکنش‌ها در Sui **کمتر از ۰.۰۲ دلار** هزینه دارند.

سولانا نیز پیچیدگی محاسباتی و ترافیک شبکه را در تعیین کارمزد لحاظ می‌کند. به‌طور میانگین، کارمزد تراکنش در سولانا **زیر ۰.۰۵ دلار** است، اما در مواقع شلوغی، ممکن است تا بیش از **۰.۱۸ دلار** نیز افزایش یابد.

اکوسیستم توسعه‌دهندگان و زبان‌های برنامه‌نویسی

برای مقایسه اکوسیستم‌های توسعه‌دهنده‌ی Sui و Solana، بررسی **زبان‌های برنامه‌نویسی** مورد استفاده در هر پلتفرم اهمیت زیادی دارد. هر دو شبکه از زبان‌هایی استفاده می‌کنند که ریشه‌های مشترکی دارند. سولانا بر پایه زبان **راست (Rust)** ساخته شده، یک زبان در سطح سیستم که به دلیل عملکرد بالا و امنیتش شناخته شده است؛ در حالی که سویی از زبان **Move** استفاده می‌کند، زبانی که از Rust الهام گرفته اما به‌طور خاص برای کاربردهای بلاک‌چینی طراحی شده است.

موو (Move) ویژگی‌هایی دارد که آن را برای برنامه‌های غیرمتمرکز بسیار مؤثر می‌سازد، به‌ویژه در جلوگیری از آسیب‌پذیری‌هایی که معمولاً در پلتفرم‌های قرارداد هوشمند سنتی دیده می‌شود. البته معماری سولانا نیز با در نظر گرفتن مسائل امنیتی طراحی شده، اما Move از پایه با تمرکز بر نیازهای خاص بلاکچین توسعه یافته است.

اکوسیستم توسعه‌دهندگان سویی: زبان Move

آنچه زبان Move سویی را متمایز می‌کند، **رویکرد مبتنی بر شیء** آن است؛ به این معنا که دارایی‌های دیجیتال به‌عنوان اشیای مستقل در نظر گرفته می‌شوند، نه فقط موجودی‌های وابسته به حساب کاربری. این ساختار به شبکه امکان می‌دهد تا تراکنش‌ها را به‌صورت هم‌زمان و موازی پردازش کند که در نهایت به سرعت و توان عملیاتی بالای Sui منجر می‌شود.

برای توسعه‌دهندگان، این ویژگی به معنای نوشتن **کدی امن‌تر و کارآمدتر** است و برای کاربران نیز تجربه‌ای ایمن‌تر در دنیای وب ۳ فراهم می‌آورد. آسیب‌پذیری‌هایی مانند **حملات بازدرآمدی (reentrancy attacks)** که در بسیاری از زبان‌های قرارداد هوشمند دیده می‌شود، در معماری شبکه سویی ذاتاً امکان‌پذیر نیست.

در حال حاضر، بیش از **۱۱۰۰ توسعه‌دهنده فعال** در اکوسیستم Sui فعالیت دارند. سادگی نحوی این زبان، مستندات قوی و ابزارهای مناسب برای شروع سریع باعث رشد مداوم این جامعه شده است.

اکوسیستم توسعه‌دهندگان سولانا: زبان Rust

سولانا به‌شدت به زبان **راست (Rust)** متکی است؛ زبانی که از زمان معرفی در سال ۲۰۱۸ جایگاه ویژه‌ای در دنیای برنامه‌نویسی پیدا کرده است. راست در پروژه‌های بزرگی مانند Dropbox، Cloudflare و مرورگر فایرفاکس مورد استفاده قرار گرفته است. این زبان به‌دلیل **عملکرد بالا و ایمنی حافظه**، انتخابی مناسب برای زیرساخت‌های بلاک‌چینی محسوب می‌شود.

توسعه‌دهندگان سولانا از سینتکس واضح، ابزارهای قدرتمند و یک **جامعه منبع‌باز بزرگ** بهره‌مند هستند. با استفاده از Rust می‌توان برنامه‌های مقیاس‌پذیر و امنی برای کاربردهای مختلف مانند دیفای، بازی‌ها و موارد دیگر ساخت.

پایگاه توسعه‌دهندگان سولانا از سویی بزرگ‌تر است و بیش از **۲۸۰۰ مشارکت‌کننده فعال** در آن حضور دارند. همچنین با توجه به محبوبیت Rust در خارج از فضای بلاکچین، سولانا می‌تواند از توسعه‌دهندگان با‌تجربه در سطح جهان استفاده کند تا اکوسیستم خود را تقویت کند و گسترش دهد.

جمع بندی

سولانا و سویی هر دو راه‌حل‌های بلاکچین با عملکرد بالا ارائه می‌دهند، اما تفاوت‌های آن‌ها در **مقیاس‌پذیری، توکینومیکس و بلوغ اکوسیستم**، پتانسیل سرمایه‌گذاری‌شان را شکل می‌دهد.

جامعه توسعه‌دهندگان بزرگ‌تر سولانا، نقدینگی عمیق‌تر و بازارهای تثبیت‌شده دیفای آن را به رقیبی قوی برای پذیرش گسترده تبدیل کرده است. با این حال، تراکم شبکه، قطعی‌های گاه‌به‌گاه و توکینومیکس تورمی، خطراتی را به همراه دارند.

زبان برنامه‌نویسی نوآورانه **Move** ، **معماری مبتنی بر اشیاء** و **پردازش موازی** تراکنش‌های سویی، چارچوبی امن‌تر و مقیاس‌پذیرتر برای برنامه‌های وب ۳ فراهم می‌کند؛ اما پذیرش اولیه، نقدینگی کمتر و مقیاس‌پذیری واقعی آزمایش‌نشده آن، عدم قطعیت‌هایی ایجاد می‌کند.

هر دو شبکه فرصت‌های جذابی ارائه می‌دهند، اما سرمایه‌گذاران باید عوامل ریسک، روندهای پذیرش و پایداری بلندمدت را به دقت بررسی کنند قبل از تصمیم‌گیری. همیشه خودتان تحقیقاتتان را انجام دهید، بازار کریپتو همچنان بسیار ناپایدار است.