پلتفرم تحلیلی بلاکچین «آرکام» (Arkham) نقشهای عمومی از ولتهای کریپتویی منتسب به بانک مرکزی ایران را منتشر کرده است. این اقدام، دو آدرس در شبکه ترون را که تحت تحریمهای ایالات متحده هستند، برای محققان و عموم مردم قابل جستجو و ردیابی میکند.
این حرکت میتواند نظارتها بر نحوه استفاده نهادهای مرتبط با ایران از استیبلکوینها و شبکههای بلاکچینی برای انتقال پول خارج از سیستم بانکی سنتی را افزایش دهد؛ آن هم در زمانی که مقامات آمریکایی در حال تشدید اجرای تحریمهای مربوط به درآمدهای نفتی هستند.
موج انجماد داراییها؛ تقابل مستقیم تتر و مقامات آمریکایی
به گفته اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانهداری آمریکا، مقامات این کشور حدود ۳۴۴ میلیون دلار کریپتو مرتبط با ایران را به عنوان بخشی از این اقدام منجمد کردهاند. وی این حرکت را تلاشی برای :
«تخریب سیستماتیک توانایی تهران در تولید، جابجایی و بازگرداندن وجوه»
توصیف کرد. شرکت تتر نیز بهطور جداگانه اعلام کرد که این وجوه را به درخواست مقامات آمریکایی و به دلیل «فعالیتهای مرتبط با رفتارهای غیرقانونی» منجمد کرده است، هرچند در بیانیه عمومی خود مستقیماً نامی از ایران نبرد.
تحقیقات شرکت چاینالیس (Chainalysis) در اواخر آوریل، یک «خط لوله» (Pipeline) چند مرحلهای از استیبلکوینها را توصیف کرد که در آن درآمدهای نفتی ایران از طریق کارگزاران، ولتهای واسطه، پلهای بینزنجیرهای و پروتکلهای دیفای عبور داده میشد تا در نهایت به حسابهای مرتبط با بانک مرکزی ایران بازگردد.
این نقشه بر اساس دو ولت TRC-20 بنا شده است که دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا (OFAC) در تاریخ ۲۴ آوریل آنها را به عنوان داراییهای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به لیست تحریمهای خود اضافه کرده بود.
گسترش نفوذ داراییهای دیجیتال در اکوسیستم داخلی
یافتههای آرکام در بستری از رشد روزافزون استفاده از کریپتو در ایران منتشر میشود. بر اساس برآوردهای TRM Labs و چاینالیس، حجم کل تراکنشهای کریپتویی ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۱/۴ میلیارد دلار و در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ میلیارد دلار بوده است.
نقشآفرینان و استراتژیهای جدید در اقتصاد کریپتویی
- نوبیتکس: در ماه مه گزارشهایی منتشر شد که نوبیتکس، بزرگترین صرافی کریپتو در ایران، به عنوان کانال اصلی بین کاربران داخلی و نقدینگی خارج از کشور عمل میکند.
- عوارض تنگه هرمز: در ماه آوریل گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه ایران در حال بررسی دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز به صورت ارز دیجیتال است تا کانال درآمدی جدیدی خارج از ریلهای بانکی سنتی ایجاد کند.
در همین حال، دادههای BlockSec نشان میدهد که تتر در یک دوره ۳۰ روزه اخیر، بیش از ۵۰۰ میلیون واحد USDT را در شبکههای اتریوم و ترون منجمد کرده است که حدود ۵۰۶ میلیون دلار آن در شبکه ترون بوده است. سخنگوی شبکه ترون اعلام کرده که این شبکه به تنهایی قادر به مسدودسازی تراکنشها نیست، اما از طریق واحد جرایم مالی T3 (همکاری مشترک ترون، تتر و TRM Labs) برای مقابله با سوءاستفادهها و انجماد داراییهای تحریمشده همکاری میکند.
تحلیل آینده؛ بلاکچین به مثابه تله شفافیت در جنگ ارزی
انتشار نقشه ولتهای بانک مرکزی ایران توسط آرکام و انجماد بیسابقه ۳۴۴ میلیون دلار تتر، نشاندهنده ورود به فاز جدیدی از جنگ مالی آنچین است که در آن حتی بازیگران دولتی نیز دیگر نمیتوانند زیر رادارهای تحلیلی پنهان بمانند و ماهیت شفافِ دفتر کل توزیعشده اکنون به قدرتمندترین ابزار برای نهادهای نظارتی تبدیل شده تا با همکاری مستقیم صادرکنندگان استیبلکوین، شریانهای دور زدن تحریمها را در لحظه مسدود کنند.
چرخش ایران به سمت استفاده از زیرساختهای ترون و استیبلکوینها برای تامین مالی پروژههای راهبردی یا حتی طرح دریافت عوارض در تنگه هرمز، اگرچه راهکاری برای خروج از بنبست بانکی سنتی بود، اما با صنعتی شدن ابزارهای رهگیری آنچین و تشکیل واحدهای تخصصی نظارتی، اکنون به یک ریسک سیستماتیک تبدیل شده است که میتواند منجر به انجمادهای زنجیرهای و انزوای بیشتر نقدینگی در صرافیهای داخلی شود؛
در نهایت، این تقابل نشان میدهد که بلاکچین برخلاف تصورات اولیه، نه تنها راهی برای فرار از نظارت نیست، بلکه به دلیل ماندگاریِ سوابق تراکنشها، به دامی برای شفافیتِ مطلق تبدیل شده است که هرگونه فعالیت خارج از چارچوبهای بینالمللی را با سدِ سختِ ابزارهای تحلیلی نوین روبرو میکند.
