تحلیل توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر سر «شیوهنامه همکاری»
دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قاهره، منجر به توافقی تازه تحت عنوان «شیوهنامه همکاری» شد. این توافق در شرایطی صورت میگیرد که پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران، فضای سیاسی و امنیتی کشور وارد مرحله حساسی شده است.
توافق اخیر، هم از منظر دیپلماسی هستهای و هم از زاویه تأثیرگذاری بر تحریمها و پرونده ایران در شورای حکام، اهمیتی راهبردی دارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در توییتی پس از دیدار با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در قاهره اعلام کرد که دو طرف بر سر «سازوکارهای عملی از سرگیری فعالیتهای بازرسی در ایران» به توافق رسیدهاند و این را «گامی مهم در مسیر درست» دانست. او از بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، به دلیل نقشآفرینی و میزبانی این مذاکرات قدردانی کرد. این اظهارات در حالی مطرح شد که عراقچی در نشست خبری مشترک با گروسی و عبدالعاطی، ضمن محکوم کردن حملات اخیر اسرائیل به دوحه و تأسیسات هستهای ایران، بر ضرورت احترام به حقوق مسلم ایران طبق معاهده NPT، انطباق کامل تفاهم جدید با قانون مجلس، و ایجاد چارچوبی پایدار برای همکاری با آژانس تأکید کرد؛ چارچوبی که ضمن حفظ الزامات فنی آژانس، ملاحظات امنیتی ایران را نیز در بر میگیرد.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نشست خبری مشترک با بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ابتدا به حادثه تروریستی اسرائیل در دوحه که مذاکرهکنندگان فلسطینی را هدف قرار داد، پرداخت و آن را «اقدامی بزدلانه و محکومکردنی» خواند. او ضمن اعلام همبستگی کامل با ملت فلسطین و دولت قطر، خواستار اقدام فوری شورای امنیت و جامعه جهانی برای توقف جنایات اسرائیل شد.
عراقچی با اشاره به حملات ۱۳ تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هستهای ایران، این اقدامات را آشکارا غیرقانونی دانست و تاکید کرد که این حملات، مبانی همکاری قبلی با آژانس را از اساس تغییر داده است. به گفته او، قانون مجلس مبنی بر تعلیق بخشی از همکاریها واکنشی به همین شرایط بوده و ایران ناگزیر از ایجاد یک چارچوب جدید همکاری پادمانی شده است.
وی توضیح داد که مذاکرات فشرده با آژانس با هدف ایجاد سازوکاری صورت گرفته که هم الزامات فنی و بازرسیها را ادامه دهد و هم نگرانیهای امنیتی مشروع ایران را در نظر بگیرد. عراقچی در پایان اعلام کرد که توافق جدید، کاملاً منطبق با قانون مجلس، تضمینکننده حقوق هستهای ایران و فراهمکننده چارچوبی پایدار برای همکاری با آژانس در شرایط استثنایی کنونی است.
بر اساس اظهارات سخنگوی وزارت خارجه، «شیوهنامه» همکاری جدید در سه دور مذاکرات بین نمایندگان ایران و آژانس تدوین شده است. اهداف اصلی این توافق عبارتاند از:
انتخاب قاهره بهعنوان محل دیدار، از نظر ژئوپولیتیک معنیدار است. روابط ایران و مصر در ماههای اخیر نزدیکتر شده و این دیدار، نخستین ملاقات وزیر خارجه ایران با مدیرکل آژانس از زمان تصویب قانون توقف همکاری گسترده با آژانس است.
توافق درست در میانه نشست فصلی شورای حکام اعلان شد و همین امر باعث شد بررسی پرونده هستهای ایران موقتاً از دستور کار شورا خارج شود.
در حال حاضر، تهدید فعالشدن «مکانیسم ماشه» و بازگشت چهار قطعنامه تعلیقشده شورای امنیت بهشدت جدی است. توافق با آژانس میتواند:
با این حال، کارشناسان یادآور میشوند که صرف این توافق کافی نیست؛ ایران باید فرانسه، بریتانیا و آلمان را قانع کند که تمایل جدی به بازگشت به تعهدات برجامی دارد.
اعلام خبرتوافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، واکنش سریع بازارهای داخلی را بهدنبال داشت. در ساعات ابتدایی انتشار خبر، دلار آزاد روند نزولی به خود گرفت.
این کاهش ناشی از چند عامل کلیدی بود:
توافق تازه ایران و آژانس را میتوان نقطه آغاز یک مسیر پرپیچوخم دانست؛ مسیری که اگر بهخوبی مدیریت شود، میتواند فضای جدیدی برای کاهش فشارهای بینالمللی ایجاد کند.
در بهترین سناریو، این توافق میتواند زمینه تمدید مهلت مکانیسم ماشه و بازگشت تدریجی به مذاکرات برجامی را فراهم سازد. اما در بدترین حالت، اگر روند اعتمادسازی شکست بخورد، بازگشت تحریمها و انزوای دوباره بینالمللی دور از ذهن نخواهد بود.
همانطور که یک ورزشکار صرفاً با راه یافتن به المپیک مدال نمیگیرد، این توافق نیز تنها بلیت ورود به میدان است؛ نتیجه نهایی به مهارت بازی در هفتهها و ماههای پیش رو بستگی دارد.
وورد و ثبت نام کامــــلا رایگــان
برای استفاده رایگان از خدمات FXplus وارد پنل کاربری خود شده و سپس از منو پروفایل خود ٬ بخش خدمات ویژه اف ایکس پلاس٬ خدمت مورد نظر را انتخاب نمایید
لازم به ذکر است این خدمات به صورت کاملا رایگان در دسترس کاربران اف ایکس پی میباشد
