بازارهای مالی در واکنش به پیامدهای اقتصادی گستردهتر ناشی از درگیریها در ایران و خاورمیانه، روز سهشنبه (۱۲ اسفند ۱۴۰۴) شاهد افت شدید شاخصهای سهام بودند و سرمایهها به سرعت به سمت داراییهای امن حرکت کردند.
ریزش شاخصهای والاستریت همزمان با سقوط داوجونز
شاخص صنعتی داوجونز (Dow Jones) کمی پیش از ساعت ۱۱ صبح به وقت شرقی روز سهشنبه، با یک سقوط آزاد بیش از ۱۱۰۰ واحد (معادل ۲.۳ درصد) کاهش یافت. این افت در سایر شاخصها نیز مشهود بود؛ شاخص S&P 500 افت ۲.۲ درصدی و شاخص نزدک (Nasdaq) کاهش ۲.۳ درصدی را ثبت کردند.
در معاملات روز دوشنبه (اولین روز معاملاتی پس از آغاز حملات)، بازار سهام ابتدا افت کرد اما در نهایت با رشد به کار خود پایان داد. با این حال، سقوط شدید روز سهشنبه زمانی رخ داد که دامنه جنگ گسترش یافت. همزمان، بازده اوراق قرضه خزانهداری آمریکا نیز به شدت افزایش یافت که نشاندهنده ترس سرمایهگذاران از موج احتمالی تورم یا افزایش شدید استقراض دولتی است.
افزایش قیمت نفت در پی تهدید تنگه هرمز
روند صعودی قیمت نفت همچنان ادامه دارد؛ بهای نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) برای تحویل در ماه آوریل، از ۷۲ دلار در روز دوشنبه به ۷۷ دلار جهش کرد. نفت خام برنت (Brent) نیز با رسیدن به سطح ۸۴ دلار، رشد ۵ دلاری را نسبت به روز قبل تجربه کرد. اعلام احتمال مسدود شدن تنگه هرمز، مهمترین کاتالیزور این صعود بوده است؛ اقدامی که میتواند صادرات نفت خلیج فارس را فلج کند.
موج ریسکگریزی در بازار فارکس
در بازار ارزها، تشدید نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی باعث تغییر جهت سریع جریان نقدینگی شده است. ارزهای پناهگاه امن مانند فرانک سوئیس (CHF)، ین ژاپن (JPY) و دلار آمریکا (USD) با افزایش تقاضا روبرو شدهاند. در مقابل، ارزهای ریسکپذیر تحت فشار قرار گرفتهاند و همزمان، ارزهای کالامحور مانند دلار کانادا (CAD) نیز در واکنش به افزایش قیمت نفت با نوسانات قابل توجهی همراه شد
دیدگاه تحلیلگران درباره آینده بازار
گرگوری داکو، اقتصاددان ارشد ایوای-پارتنون (EY-Parthenon) در این باره میگوید:
«هرگونه تهدیدی علیه امنیت کشتیها در تنگه هرمز، فوراً خطر یک شوک انرژی به کل سیستم را افزایش میدهد. تحولات اخیر، احتمال تاخیرهای ناگهانی در حملونقل و جهش قیمتها را بالا میبرد که در صورت تداوم، رشد اقتصاد جهانی را کند خواهد کرد.»
جان کاناوان، تحلیلگر ارشد آکسفورد اکونومیکس نیز در یادداشت تحلیلی خود تاکید کرد:
«روند کوتاهمدت بازارها کاملاً به تحولات خاورمیانه بستگی دارد و هرچه این جنگ بیشتر طول بکشد، خطر افزایش مستمر قیمت انرژی که فشار صعودی بر نرخ اوراق خزانهداری وارد میکند، بالاتر میرود.»
چشمانداز بازارهای مالی در صورت تداوم تنشها
اقتصاد ایالات متحده به دلیل افزایش شدید تولید داخلی در یک دهه گذشته، نسبت به جنگهای قبلی خاورمیانه آسیبپذیری بسیار کمتری در برابر اختلالات عرضه نفت دارد. با این وجود، جهش قیمت جهانی نفت همچنان میتواند از طریق افزایش هزینههای تولید و حملونقل برای شرکتها، باعث کاهش قدرت خرید مصرفکننده و شعلهور شدن تورم شود. در صورت تداوم این تنشها، بازارها همچنان نسبت به تحولات ژئوپلیتیکی حساس باقی خواهند ماند و جریان نقدینگی معطوف به داراییهای امن نظیر طلا (XAU/USD) و ارزهای کمریسک خواهد بود.
