اختلاف در بانک مرکزی ژاپن؛ احتمال افزایش نرخ بهره در اکتبر

در حالی‌که تورم ژاپن بیش از سه سال است از هدف دو درصدی بانک مرکزی این کشور فراتر رفته، هاجیمه تاکاتا (Hajime Takata)، عضو هاوکیش هیأت‌مدیره بانک مرکزی ژاپن (BOJ)، روز دوشنبه اعلام کرد:

«اکنون بهترین زمان برای افزایش نرخ بهره سیاستی است. هنجار تاریخی تورم پایین در ژاپن دیگر از بین رفته است.»

این موضع‌گیری که در جمع فعالان اقتصادی هیروشیما مطرح شد، احتمال بروز اختلاف رأی مجدد در جلسه سیاستگذاری ۳۰ اکتبر را تقویت می‌کند. رئیس بانک مرکزی، کازوئو اوئدا (Kazuo Ueda)، همچنان خواستار حفظ نرخ کنونی ۰/۵ درصد است، در حالی که تاکاتا و برخی دیگر از اعضا بر ضرورت افزایش فوری آن تأکید دارند.

اختلاف در هیأت‌مدیره و سایه سیاست بر بازار

تاکاتا ماه گذشته به همراه نائوکی تامورا (Naoki Tamura) به افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای رأی داده بود. اکنون نیز با وجود احتمال نخست‌وزیری سانائه تاکایچی (Sanae Takaichi) — چهره‌ای متمایل به سیاست پولی انبساطی — او تأکید کرده است که سیاست پولی باید بر اساس داده‌های اقتصادی تنظیم شود نه نیازهای سیاسی.

بازار سواپ شبانه ژاپن احتمال افزایش نرخ در نشست آتی را ۲۴ درصد برآورد می‌کند، در حالی‌که این رقم در پایان سپتامبر نزدیک به ۶۸ درصد بود.

دلایل اقتصادی موضع تاکاتا

• تورمheadline ژاپن بیش از سه و نیم سال است بالای ۲ درصد مانده و نشانه‌ای از بازگشت به رکود قیمتی وجود ندارد.
• با وجود کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سپتامبر ۲۰۲۵، ین ژاپن تقویت نشده و در نزدیکی سطح ۱۵۰ ین در برابر هر دلار باقی مانده است.
• رشد بازار سهام داخلی نشان می‌دهد اقتصاد ژاپن توان تحمل نرخ‌های بالاتر را دارد و زمان «عادی‌سازی» سیاست پولی فرارسیده است.

واکنش بازارها

الف) جفت‌ارز دلار / ین (USDJPY)

پس از سخنرانی تاکاتا، نرخ دلار/ین بین ۱۴۹/۶۵ تا ۱۵۰/۱۰ در نوسان بود.

اگر BOJ در ۳۰ اکتبر نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه افزایش دهد، انتظار می‌رود ین تا محدوده ۱۴۵ در برابر دلار تقویت شود.

ب) بازار سهام ژاپن

تورم مزمن و افت ارزش ین ژاپن باعث شده احتمال افزایش نرخ بهره رو بالا برود.

شاخص Nikkei 225 حدود ۱/۱ درصد افت کرد.

سهام بانکی اندکی رشد کردند، اما شرکت‌های صادرات‌محور به دلیل چشم‌انداز تقویت ین تحت فشار باقی ماندند.

چشم‌انداز سیاست پولی BOJ

تحلیل FXPAY نشان می‌دهد در صورت تداوم تورم بالای هدف، BOJ احتمالاً در یکی از نشست‌های نوامبر یا دسامبر ۲۰۲۵ دست به افزایش رسمی نرخ بهره خواهد زد — نخستین افزایش از سال ۲۰۲۴.

با این حال، اوئدا هشدار داده است که «افزایش شتاب‌زده نرخ ممکن است روند اشتغال و رشد دستمزدها را تضعیف کند».

بازده اوراق ۱۰ ساله دولت ژاپن (JGB) طی هفته گذشته به ۰/۹۲ درصد رسید، بالاترین سطح از سال ۲۰۱۳، نشانه‌ای از پیش‌خور شدن انتظار بازار برای سیاست انقباضی‌تر است.

جمع‌بندی

اظهارات هاوکیش تاکاتا نشان می‌دهد فاز «صبوری پولی» ژاپن در حال پایان است.

در صورت افزایش نرخ در نشست ۳۰ اکتبر:

• USDJPY احتمالاً به زیر ۱۴۸ می‌رسد.
• Nikkei 225 ممکن است کاهش بیشتری تجربه کند.
• دلار جهانی موقتاً تقویت و طلا اندکی اصلاح شود.

اما در صورت تداوم موضع نرم اوئدا، روند فعلی سیاست پولی بسیار انبساطی ژاپن ادامه خواهد داشت — سیاستی که همچنان عامل اصلی ضعف مزمن ین و حمایت از قیمت جهانی طلا به شمار می‌رود.