جنگ زنجیره تأمین: اهرم جدید چین علیه آمریکا

به‌دنبال شکست مذاکرات پشت‌پرده میان واشنگتن و پکن درباره تعرفه‌های جدید آمریکا، تحلیل‎گران در گزارشی تحلیلی نوشت که شی جین‌پینگ از ابزار تازه و خطرناک‌تری برای مهار فشار اقتصادی ترامپ استفاده می‌کند: تسلیح کامل زنجیره تأمین جهانی فلزات نادر.

فلزات نادر ٬ عناصری حیاتی برای تولید تراشه، خودروهای برقی، سامانه‌های تسلیحاتی، باتری و توربین‌های بادی ٬ اکنون به کلید جدید نفوذ ژئوپلیتیکی چین تبدیل شده‌اند.

چین در موقعیت پاسخ متقابل

پس از تهدید ترامپ برای اعمال تعرفه ۱۰۰٪ از اول نوامبر ۲۰۲۵، چین ابتدا صادرات مستقیم فلزات نادر به آمریکا را مسدود کرد.

یک ماه بعد، مقرراتی را اعلام کرد که بر اساس آن هرگونه محصولی که از مواد اولیه چینی بهره می‌گیرد، حتی اگر در کشور ثالث تولید شده باشد، مشمول کنترل صادرات خواهد بود.

این اقدام به‌معنای گسترش نفوذ چین بر بخش‌های کلیدی صنایع جهانی است ٬ از خودروهای تسلا گرفته تا موشک‌های لاکهید مارتین

بلومبرگ در یادداشت خود نوشت:

«چین همان کاری را با آمریکا می‌کند که واشنگتن در دهه ۱۹۵۰ با شوروی کرد؛ اما این‌بار ابزار، نه سلاح بلکه مواد خام حیاتی صنعت مدرن است.»

وزیر خزانه‌داری آمریکا، اسکات بسنت، در واکنش گفت: «پکن حالا با فشار بر گلوگاه تولیدی جهان بازی می‌کند، نه با عدد و تعرفه. این مسأله به‌طور مستقیم امنیت صنعتی آمریکا را تهدید می‌کند.»

 

واکنش بازارها

بازار طلا

افزایش تنش ژئوپلیتیکی موجب ورود موجی از تقاضای امن به بازار فلز زرد (اونس طلا) شد.

 

بازار سهام

بازارهای سهامی جهان واکنش منفی نشان دادند. در وال‌استریت، شاخص S&P500 حدود ۱/۲٪ افت کرد، در حالی‌که NASDAQ100 به دلیل فشار بر بخش فناوری، ۱/۶٪ پایین آمد.

نمادهای وابسته به تولید نیمه‌هادی و خودروسازی مانند Nvidia و Ford بیش از بقیه متأثر شدند.

در مقابل، سهم شرکت‌های آمریکایی فعال در اکتشاف و فرآوری فلزات نادر نظیر MP Materials Corp و Critical Metals جهش چشمگیری داشت.

در آسیا، شاخص Hang Seng هنگ‌کنگ بیش از ۲٪ افت کرد؛ شرکت‌های ژاپنی و کره‌ای سازنده تراشه نیز عقب‌نشینی کردند. بورس شانگهای به دلیل امید به افزایش قدرت چانه‌زنی چین، در محدوده مثبت بسته شد.

 

بازار رمزارزها

هم‌زمان با تشدید نگرانی‌های سیاسی و تجاری، بازار رمزارزها دچار نوسانات پرشتاب شد.

در ابتدا، فشار فروش باعث شد بیت‌کوین تا نزدیکی ۱۰۹٬۰۰۰ دلار سقوط کند، ولی با کاهش احتمال جنگ تجاری تمام‌عیار، بخشی از ضرر جبران شد و BTC در محدوده ۱۱۰٬۵۰۰ دلار به تعادل رسید.

از نگاه تحلیلگران، ترکیب نااطمینانی جهانی و تضعیف دلار در صورت واکنش نرم‌تر فدرال رزرو، می‌تواند موجب افزایش تدریجی تقاضای حقیقی برای کریپتوها طی هفته‌های آینده شود.

تحلیل اقتصادی و چشم‌انداز سیاستی

تحلیلگران می‌گوید رفتار چین با زنجیره تأمین شباهت زیادی به راهبرد آمریکا در دوران جنگ سرد دارد: کنترل صادرات فناوری به عنوان ابزار فشار.

اما تفاوت مهم در اینجاست که امروزه چین توان بیان “نه” به اقتصاد آزاد را دارد، بی‌آن‌که دچار فروپاشی ارزی یا مالی شود.

چین حالا بزرگ‌ترین مازاد تجاری تولیدی جهان از زمان آمریکا پس از جنگ جهانی دوم را در اختیار دارد و در صنایع کشتی‌سازی، باتری و تراشه‌های صنعتی، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

این به معنای آن است که در جنگ تجاری جدید، هیچ طرفی برنده مطلق نخواهد بود ٬ اما بازارها تا زمان روشن شدن مسیر مذاکرات، در وضعیت پرریسک باقی می‌مانند.

در صورت ادامه وضعیت فعلی:

• احتمال افزایش تقاضا برای طلا و ین ژاپن ادامه دارد.
• بازار سهام جهانی با رفتار نوسانی و بدون روند مشخص مواجه خواهد بود.
• در کریپتو، کاهش نرخ‌های بهره توسط فدرال رزرو و خروج سرمایه از ETFهای بیت‌کوین می‌تواند باعث تشکیل کف قیمتی میان‌مدت شود.

 

سؤال کلیدی: آیا چین حاضر خواهد شد بدون امتیاز گرفتن از آمریکا، از کنترل صادرات فلزات نادر دست بکشد؟

تا زمانی که پاسخ این سؤال منفی است، بازارها با ترکیبی از اضطراب ژئوپلیتیکی و امید به سیاست پولی انبساطی روبه‌رو خواهند بود.

در هفته‌های آینده نگاه‌ها به دو جبهه متمرکز است:

1. نشست احتمالی گروه ۷ درباره واکنش هماهنگ به سیاست‌های پکن،
2. گزارش اقتصادی سه‌ماهه چین که ممکن است نخستین نشانه از اثرگذاری کنترل صادرات بر رشد داخلی این کشور را آشکار کند.

براین‌اساس، فلزات نادر به خط مقدم نبرد قدرت تبدیل شده‌اند و اثر آن اکنون از وال‌استریت تا بازار طلا و کریپتو گسترده است.