جنگ بر سر فلزات نادر؛ اتحاد تازه آمریکا و استرالیا علیه چین

ایالات متحده و استرالیا با امضای یک توافق تاریخی به ارزش بیش از ۲ میلیارد دلار، همکاری خود را برای استخراج و فرآوری فلزات نادر و مواد معدنی حیاتی آغاز کرده‌اند؛ توافقی که به‌طور مستقیم با هدف کاهش وابستگی به چین و تقویت زنجیره تأمین غرب در حوزه فناوری‌های پیشرفته طراحی شده است.

هدف توافق: مقابله با تسلط چین بر فلزات نادر

بر پایه این توافق که طی دیدار دونالد ترامپ و آنتونی آلبانیزی در کاخ سفید امضا شد، دو کشور متعهد شدند در پروژه‌های معدنی و صنعتی مشترک در خاک استرالیا سرمایه‌گذاری کنند.

این پروژه‌ها شامل:

• افزایش تولید عناصر خاکی کمیاب (Rare Earths) موردنیاز برای خودروهای برقی، تراشه‌ها و صنایع نظامی،
• و گسترش تأسیسات پالایش و فرآوری فلزات حیاتی در خاک استرالیا خواهد بود.

ترامپ در مراسم امضا گفت:

«در حدود یک سال آینده، آن‌قدر فلز نادر و مواد حیاتی در اختیار خواهیم داشت که نمی‌دانیم با آن چه کنیم!»

براساس متن توافق منتشرشده از دفتر نخست‌وزیری استرالیا، دو کشور می‌خواهند بازار داخلی خود را در برابر رفتارهای تجاری ناعادلانه محافظت کنند و حتی از ابزارهایی مانند کف قیمتی (Price Floors) بهره ببرند تا مانع از دامپینگ چین شوند.

ابعاد مالی و پروژه‌های اولیه

در فاز نخست، هرکدام از دو کشور بیش از یک میلیارد دلار طی شش ماه آینده برای پروژه‌های معدنی در استرالیا اختصاص می‌دهند.

پنتاگون نیز قرار است بخشی از هزینه ساخت پالایشگاه گالیم (Gallium Refinery) در غرب استرالیا را تأمین کند و بانک صادرات و واردات آمریکا (EXIM) نیز در حال صدور مجوز برای ۲/۲ میلیارد دلار تأمین مالی دیگر در بخش معدن است.

واکنش بازارها و رشد سهام فلزات نادر

خبر امضای این توافق باعث جهش شدید سهام شرکت‌های استرالیایی فعال در فلزات نادر شد.

به‌ویژه سهام «Lynas Rare Earths Ltd» با رشد بیش از ۷/۵ درصدی به حدود ۱۸/۹۶ دلار رسید.

همچنین تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند در میان‌مدت، موج سرمایه‌گذاری جدید از سوی آمریکا و متحدان غربی وارد بازار فلزات حیاتی خواهد شد که به معنی افزایش شدید قیمت نیکل، کبالت، آنتیموان و عناصر خاکی کمیاب است.

پیامدهای ژئوپلیتیک و امنیتی

به گفته تحلیل‌گران مرکز مطالعات استراتژیک آمریکا، این توافق «بزرگ‌ترین همکاری معدنی میان دو کشور غربی» در چند دهه اخیر است و نشان می‌دهد واشنگتن دیگر نمی‌خواهد به‌تنهایی در برابر اهرم ژئوپلیتیکی چین در فلزات نادر مقاومت کند.

این توافق هم‌زمان بخشی از پوشش امنیتی پیمان AUKUS نیز محسوب می‌شود. در کنار بعد معدنی، استرالیا با آمریکا توافق کرده که تا پنج زیردریایی اتمی کلاس Virginia خریداری کند و همچنین ۱/۲ میلیارد دلار پهپاد زیردریایی و ۲/۶ میلیارد دلار بالگرد تهاجمی Apache از آمریکا تهیه نماید.

واکنش چین

در واکنش به این توافق، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، گوو جیاکون، گفت:

«زنجیره‌های جهانی تولید و تأمین، نتیجه تصمیمات بازار و تجاری هستند. کشورهای دارای منابع معدنی حیاتی باید نقش فعالی در حفظ ثبات زنجیره عرضه داشته باشند و از همکاری اقتصادی سالم حمایت کنند.»

اما تحلیل‌گران معتقدند پکن این اقدام را گامی دیگر از سوی آمریکا برای احیای جنگ تجاری فلزی تلقی خواهد کرد.

چشم‌انداز اقتصادی و مالی

به باور کارشناسان FXPAY، این توافق چند نتیجه فوری در پی دارد:

۱. تقویت شاخص دلار جهانی (DXY) در کوتاه‌مدت، چراکه افزایش سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک آمریکا جذابیت ارزی آن را بالا می‌برد.

۲. فشار منفی بر طلا (XAUUSD) به دلیل کاهش تقاضای پناهگاهی.

۳. رشد سهام فلزات نادر و معدنی در استرالیا و آمریکا.

۴. و در نهایت، تضعیف موقعیت چین در بازار مواد حیاتی و صنایع فناوری بالا.

جمع‌بندی

توافق واشنگتن و کانبرا را می‌توان بخشی از استراتژی جدید «هم‌راستاسازی زنجیره تأمین غربی» دانست — اقدامی که با هدف مقابله مستقیم با نفوذ چین در تأمین فلزات حیاتی انجام می‌شود.

همان‌طور که بازار سهام استرالیا نشان داد، واکنش سرمایه‌گذاران به این خبر بسیار مثبت و صعودی بوده است. انتظار می‌رود در کوتاه‌مدت شاهد رشد تقاضا برای سهام معدنی و حرکت نقدینگی از طلا و رمزارزها به سمت فلزات صنعتی و منابع طبیعی استرالیا و آمریکا باشیم — موجی که زمینه را برای دوره جدیدی از رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی غرب با شرق فراهم می‌کند.