بر اساس جدیدترین گزارشهای منتشر شده، ترکشهای بسته ماندن تنگه هرمز و بحران خاورمیانه اکنون به قلب قاره سبز نفوذ کرده است. درست چند روز پس از عقبنشینی بانک مرکزی ژاپن (BOJ)، اکنون بانک مرکزی اروپا (ECB) نیز در واکنش به شوک قیمت نفت و خطر رکود اقتصادی، مواضع به شدت محتاطانهای اتخاذ کرده است. در این گزارش، پیوند این تحولات با متغیرهای کلان از جمله تورم، قیمت نفت و رکود را ارزیابی میکنیم.
عقبنشینی بانک مرکزی اروپا از افزایش نرخ بهره بانکی
اولی رن (Olli Rehn)، عضو ارشد شورای حکام بانک مرکزی اروپا، در سخنرانی اخیر خود در هلسینکی صراحتاً اعلام کرد که با وجود تسریع روند تورم به دلیل جنگ ایران، افزایش مجدد نرخ بهره یک اقدام «بدیهی و قطعی» نیست.
- تأثیر مستقیم تنگه هرمز: وی تأکید کرد که سیاستگذاران مسیر هزینههای استقراض را از پیش تعیین نکردهاند و بانک مرکزی باید با حفظ آرامش، اثرات جنگ و مشخصاً «بسته شدن تنگه هرمز» را بر اقتصاد به دقت تحلیل کند.
- عقبنشینی تاکتیکی: این اظهارات نشان میدهد که مقامات نهاد پولی اروپا به شدت از اعمال سیاستهای انقباضی تهاجمی در بحبوحه یک بحران ژئوپلیتیک هراس دارند و بازارها نیز پیشبینی میکنند که نرخ بهره در ماه جاری بدون تغییر باقی بماند.
خطر رکود اقتصادی اروپا؛ پیامد افزایش تورم وارداتی
ارتباط این رویداد با شاخصهای کلان بسیار روشن و نگرانکننده است. اروپا اکنون دقیقاً در همان تله مرگباری گرفتار شده که اقتصاد جهانی را تهدید میکند:
- جهش تورم وارداتی: پیامدهای افزایش شدید هزینههای انرژی ناشی از انسداد تنگه هرمز در حال نمایان شدن است. به عنوان یک نمونه بارز، آمار تورم ماه مارس در اسپانیا فراتر از انتظارات قبلی به ۳/۴ درصد افزایش یافته است.
- وحشت از رکود (Recession): بانک مرکزی اروپا میداند که ریشه این تورم، نه افزایش تقاضا، بلکه «شوک عرضه» (نفت گران) است. اگر آنها برای مهار این تورمِ وارداتی نرخ بهره را بالا ببرند، هزینههای تأمین مالی برای صنایعی که هماکنون زیر بار انرژی گران در حال له شدن هستند، به شدت افزایش مییابد. این اقدام تیر خلاصی بر پیکر رشد اقتصادی خواهد بود و اروپا را مستقیماً به یک رکود عمیق و فلجکننده پرتاب میکند.
چشمانداز تاریک اقتصاد اروپا با تداوم بحران انرژی
یکی از کلیدیترین و هشداردهندهترین بخشهای اظهارات اولی رن، ارزیابی او از آینده بازار نفت است. با وجود نوسانات قیمت نفت به دلیل گمانهزنیها درباره مذاکرات صلح واشنگتن و تهران، این مقام اروپایی آب پاکی را روی دست بازارها ریخت.
وی هشدار داد که حجم تخریب و آسیبهای وارد شده به زیرساختهای تولید انرژی در خاورمیانه «به قدری عظیم است که روند بازسازی و اصلاح آنها تا مدتها پس از پایان حادترین فاز جنگ نیز ادامه خواهد داشت.» این مؤلفه از منظر اقتصاد کلان به این معناست که حتی در صورت برقراری آتشبس، شوک عرضه نفت یک پدیده موقتی نخواهد بود. اقتصاد جهانی، و به تبع آن اقتصاد اروپا، باید خود را برای یک دوره طولانی و فرسایشی از انرژی گران، تورم ساختاری و رشد اقتصادیِ نزدیک به صفر (رکود) آماده کند.
