الکس تورن، یکی از مدیران شرکت سرمایهگذاری گلکسی، گفت که این مجموعه در حال نظارت بر فعالیتهای آنچین برای یافتن نشانههایی از پرداخت هزینه نفتکشها با بیتکوین است.
جامعه بیتکوین (BTC) در حال بحث و بررسی درباره امکانپذیری و پیامدهای پذیرش این ارز دیجیتال توسط دولت ایران برای دریافت عوارض از نفتکشهایی است که از تنگه هرمز عبور میکنند؛ یک مسیر کشتیرانی حیاتی که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت از آن میگذرد.
این واکنشها با انتشار گزارشی از روزنامه فایننشال تایمز (Financial Times) در روز چهارشنبه آغاز شد که در آن آمده بود دولت ایران برای دور زدن تحریمهای اعمالشده توسط ایالات متحده، در حال بررسی دریافت عوارض نفتی به صورت بیتکوین است.
به گفته الکس تورن (Alex Thorn)، مدیر بخش تحقیقات در شرکت سرمایهگذاری کریپتوی گلکسی (Galaxy)، پس از مقاله فایننشال تایمز چندین گزارش متناقض منتشر شده است که نشان میدهند این عوارض قابل پرداخت با استیبلکوینها یا یوان چین نیز هستند.
جاستین بچلر (Justin Bechler)، از حامیان شناختهشده بیتکوین، با اشاره به اینکه استیبلکوینها میتوانند توسط صادرکننده مسدود شوند و با استناد به کنترلهای تطبیقپذیری معرفیشده در چارچوب نظارتی استیبلکوین جینیوس (GENIUS)، دلایلی را بیان کرد که چرا دولت ایران عوارض را با استیبلکوینهای متصل به دلار آمریکا دریافت نخواهد کرد. او گفت:
«تتر (USDT) و یواسدیسی (USDC) دارای توابع لیست سیاه تعبیهشده در سطح قرارداد هوشمند خود هستند. وقتی یک آدرس نشانهگذاری میشود، شرکت صادرکننده میتواند توکنها را مسدود کرده و آنها را کاملاً غیرنقدشونده کند. اجرای قانون در اینجا کاملاً به تبعیت صادرکنندگان بستگی دارد. اما بیتکوین هیچ صادرکنندهای ندارد، هیچ افسر تطبیقپذیری برای اعمال فشار وجود ندارد و هیچ عملکردی برای مسدودسازی در کدهای آن تعبیه نشده است. چرخش ایران به سمت بیتکوین مستقیماً از همین واقعیت ساختاری ناشی میشود.»
حامیان این حوزه میگویند اگر دولت ایران پذیرش بیتکوین برای پرداخت هزینه نفتکشها را آغاز کند، اعتبار بیتکوین بهعنوان یک لایه تسویه بیطرف برای تراکنشهای بینالمللی بهشدت افزایش خواهد یافت.
پرداخت عوارض نفتی با بیتکوین؛ شبکه اصلی یا لایتنینگ؟
تورن برآورد کرد که هر نفتکش برای عبور از تنگه هرمز باید بین ۲۰۰ هزار دلار تا ۲ میلیون دلار عوارض پرداخت کند.
گزارش اولیه فایننشال تایمز به نقل از سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران اعلام کرده بود که کشتیها برای تکمیل پرداخت خود با بیتکوین تنها «چند ثانیه» فرصت خواهند داشت.
این موضوع نشان میدهد که کشتیها احتمالاً پرداختهای خود را از طریق شبکه لایتنینگ (Lightning Network) انجام میدهند؛ یک راهحل پرداخت لایه ۲ برای بیتکوین که به طرفین اجازه میدهد تراکنشها را در عرض چند ثانیه ارسال کنند، به جای آنکه منتظر تأیید بلوک ۱۰ دقیقهای در شبکه اصلی بمانند.
با این حال، تورن خاطرنشان کرد که بزرگترین تراکنش شناختهشده در شبکه لایتنینگ تا به امروز، تنها ۱ میلیون دلار بوده است.
او افزود: «محتملتر این است که مقامات ایرانی پس از تأیید درخواستِ عبور کشتیها از تنگه، یک کد QR یا یک آدرس بیتکوینِ ترکیبی (شامل حروف و اعداد) را در اختیار آنها قرار دهند تا پرداختها در شبکه اصلی تسویه شود.»
چرا تتر برای دور زدن تحریمها مناسب نیست؟ مزیت ضدسانسور بیتکوین
این رویداد، فراتر از یک خبر روزمره، نقطه عطفی در تکامل کاربرد بیتکوین در اقتصاد کلان است. مباحثات داغ جامعه کریپتو نشان میدهد که ماهیت واقعی دیفای (امور مالی غیرمتمرکز) در حال راستیآزمایی در دنیای واقعی است.
استدلال جاستین بچلر پرده از یک حقیقت بزرگ برمیدارد: استیبلکوینهایی مانند تتر که محبوبترین ابزار تبادل در بازارهای کریپتو هستند، به دلیل متمرکز بودن و قابلیت فریز شدن (مسدودسازی)، برای تسویههای کلان و مستقلِ دولتی کاملاً ناکارآمد و پرخطرند.
بیتکوین در اینجا دقیقاً همان نقشی را ایفا میکند که ساتوشی ناکاموتو وعده داده بود: یک سیستم پول الکترونیکی همتابههمتا و «ضد سانسور». اگر عبور ۲۰ درصد از نفت جهان واقعاً به تسویه با بیتکوین گره بخورد، شاهد شکلگیری یک کف تقاضای نهادی و دائمی برای این ارز دیجیتال خواهیم بود.
از منظر فنی نیز، استفاده از شبکه اصلی (On-chain) با کارمزدهای اولویتدار به جای شبکه لایتنینگ (به دلیل محدودیت نقدینگی در کانالهای لایتنینگ برای مبالغ بالای ۱ میلیون دلار)، محتملترین سناریو است؛ اتفاقی که میتواند درآمد ماینرها از کارمزد تراکنشها را نیز به شکل چشمگیری تقویت کند.
