در پی تحولات سریع و متناقض در بحران خاورمیانه، کاخ سفید از آغاز مذاکرات مستقیم با ایران خبر داده است، آن هم در شرایطی که درگیریها در منطقه همچنان ادامه دارد و آتشبس شکننده، به شدت تهدید میشود. در این گزارش، آخرین رویدادهای میدانی و دیپلماتیک را بررسی میکنیم.
آغاز مذاکرات در اسلامآباد
کارولین لیویت (Karoline Leavitt)، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، اعلام کرد که جیدی ونس (JD Vance)، معاون رئیسجمهور، رهبری یک هیئت آمریکایی را در سفر به اسلامآباد برای گفتگو با ایران بر عهده خواهد داشت. این هیئت شامل چهرههایی نظیر استیو ویتکاف (Steve Witkoff) و جرد کوشنر (Jared Kushner) است و اولین دور از این مذاکرات قرار است صبح روز شنبه (به وقت محلی) برگزار شود.
نقض آتشبس و تبادل آتش در لبنان
با وجود اعلام آتشبس، درگیریهای پراکنده در سراسر منطقه، به ویژه در لبنان، همچنان ادامه دارد. ارتش اسرائیل گستردهترین حمله خود را به لبنان از زمان آغاز دور جدید درگیریها انجام داده و کمپین نظامی علیه حزبالله را تشدید کرده است؛ حملهای که به گفته مقامات اسرائیلی، شامل هدف قرار دادن بیش از ۱۰۰ موضع حزبالله در عرض ۱۰ دقیقه بوده است. در مقابل، حزبالله لبنان نیز اعلام کرد که در پاسخ به «نقض آتشبس»، راکتهایی را به سمت اسرائیل شلیک کرده است.
- واکنش ایران: مقامات ایرانی، حملات اسرائیل را نقض آشکار توافق یکروزه آتشبس دانستهاند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، صراحتاً اعلام کرد که شرایط آتشبس کاملاً روشن است و آمریکا باید بین آتشبس یا ادامه جنگ از طریق اسرائیل، یکی را انتخاب کند و نمیتواند هر دو را داشته باشد.
- موضع اسرائیل و آمریکا: بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با وجود تأیید وارد شدن ضربات سنگین به توانمندیهای ایران، اعلام کرد که جنگ هنوز تمام نشده است. ترامپ نیز با تأیید این موضوع که لبنان بخشی از توافق آتشبس نبوده، ابراز اطمینان کرد که این درگیریها توافق گستردهتر را تضعیف نخواهد کرد.
- واکنشهای بینالمللی: امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، حملات اسرائیل به لبنان را که منجر به تلفات سنگین غیرنظامیان شده است، محکوم کرد.
گره کور تنگه هرمز و بحران جهانی انرژی
یکی از شروط اصلی آمریکا برای آتشبس، بازگشایی فوری تنگه هرمز بوده است، اما این آبراهه تا صبح روز پنجشنبه (زمان حال) تا حد زیادی مسدود باقی مانده است.
- بیش از ۸۰۰ کشتی باری در داخل خلیج فارس گیر افتادهاند و تنها سه کشتی در روز چهارشنبه موفق به خروج از منطقه شدهاند (در حالی که در شرایط عادی روزانه ۱۳۵ کشتی از این تنگه عبور میکنند).
- ترامپ تهدید کرده است که اگر ایران توافق را رعایت نکند، حملات نظامی آمریکا بسیار بزرگتر و قویتر از قبل آغاز خواهد شد.
- خبرگزاری نیمهرسمی فارس در ایران گزارش داد که عبور نفتکشها از تنگه به دلیل حملات اسرائیل متوقف شده است، اما جیدی ونس ادعا کرده است که نشانههایی از بازگشایی تنگه دیده میشود.
ابهامات در توافق و مواضع دوگانه
توافق اخیر پر از ابهامات و پیامهای متناقض است. به عنوان مثال، ترامپ پیشنهاد ایجاد یک سیستم اخذ عوارض مشترک آمریکا-ایران برای عبور کشتیها از هرمز را مطرح کرد که به گفته کاخ سفید هنوز مورد توافق نهایی قرار نگرفته است. همچنین، در حالی که ترامپ ادعا کرده بود در ایران «تغییر رژیم» رخ داده، هیچ نشانهای از تغییر رهبری در این کشور مشاهده نشده است. در مقابل، خواستههای رسمی ایران (طبق اعلام شورای عالی امنیت ملی) شامل تداوم کنترل بر هرمز، پذیرش غنیسازی هستهای، لغو کامل تحریمها و خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه است.
تأثیر بحران بر بازارهای مالی: از جهش نفت و طلا تا تلاطم در بازار کریپتو
انسداد بیسابقه تنگه هرمز و توقف اجباری بیش از ۸۰۰ کشتی تجاری، شوک بزرگی به بازارهای جهانی انرژی وارد کرده و قیمت نفت خام را با جهش چشمگیری مواجه ساخته است. در سایه این تنشهای ژئوپلیتیک و شکنندگی توافقات، سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود به سرعت به سمت پناهگاههای امن سنتی مانند بازارهای طلا و نقره هجوم بردهاند که این امر روند صعودی پرشتابی را در فلزات گرانبها رقم زده است.
از سوی دیگر، بازار ارزهای دیجیتال نیز واکنشهای هیجانی به این تحولات نشان داده است؛ در شرایطی که بیتکوین نوسانات قیمتی شدیدی را تجربه میکند، حجم معاملات و جابجایی تتر در شبکههای بلاکچینی پرسرعت مانند ترون و سولانا افزایش یافته است، چرا که تریدرها در تلاشند تا با تغییر سریع پوزیشنهای معاملاتی خود، ریسک ناشی از اخبار ضد و نقیض مذاکرات را پوشش دهند.
این شرایط نشان میدهد که هرگونه خروجی از مذاکرات اسلامآباد، مستقیماً مسیر میانمدت بازارهای مالی و دیجیتال را تعیین خواهد کرد.
