در پی تشدید تنشهای نظامی و سیاسی در خاورمیانه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بازگشایی و آزادی تردد در تنگه هرمز را به عنوان یکی از شروط اصلی هرگونه توافق با ایران مطرح کرده است. وی با تعیین یک ضربالاجل تا ساعت ۸ سهشنبه شب، تهدیدهای بیسابقهای مبنی بر نابودی زیرساختهای حیاتی ایران در صورت عدم پذیرش این شروط مطرح کرده است.
در این گزارش، ابعاد دیپلماتیک و پیامدهای اقتصادی این مواضع بر بازارهای جهانی انرژی را بررسی میکنیم.
ضربالاجل سهشنبهشب ترامپ؛ سایه تهدید بر فراز زیرساختهای ایران
رئیسجمهور آمریکا صراحتاً اعلام کرده است که در صورت عدم دستیابی به توافق تا ضربالاجل تعیینشده، ارتش ایالات متحده قادر است تا ساعت ۱۲ فردا شب تمامی پلهای ایران را نابود کند.
- وی همچنین تهدید کرده است که نیروگاههای برق ایران به گونهای منفجر خواهند شد که در آتش بسوزند و دیگر هرگز قابل استفاده نباشند.
- در واکنش به انتقادات مبنی بر اینکه حمله به زیرساختهای غیرنظامی نقض کنوانسیون ژنو بوده و جنایت جنگی محسوب میشود، ترامپ تأکید کرد که از این بابت «به هیچ وجه» نگران نیست.
- به گفته وی، جنایت جنگی واقعی این است که به یک کشور بیمار با رهبری مجنون اجازه داده شود تا به تسلیحات هستهای دست یابد.
طوفان در بازار انرژی؛ جهش نفت برنت به ۱۰۹ دلار در پی بحران
این بحران نظامی که اکنون در دومین ماه خود قرار دارد، باعث کشته شدن هزاران نفر شده و بزرگترین اختلال تاریخ را در بازار جهانی نفت ایجاد کرده است.
- جمهوری اسلامی ایران هشدار داده است که در صورت اجرای تهدیدات ترامپ علیه اهداف غیرنظامی، حملات خود را به زیرساختهای انرژی در کشورهای حوزه خلیج فارس تشدید خواهد کرد.
- این اقدامات متقابل میتواند بحران جهانی سوخت را تشدید کرده و آسیبهای گستردهای به اقتصاد جهانی وارد کند.
- در پی این تهدیدات و افزایش ترس معاملهگران از تداوم انسداد تنگه هرمز، قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافت؛ به طوری که نفت خام برنت به بالای ۱۰۹ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز با ثبت رشد نزدیک به ۱ درصد، در محدوده ۱۱۲ دلار معامله شد.
- در داخل آمریکا نیز، این درگیری به دلیل افزایش میانگین قیمت بنزین به بیش از ۴ دلار در هر گالن، با کاهش محبوبیت عمومی مواجه شده است.
بنبست دیپلماتیک؛ رد آتشبس ۴۵ روزه و شروط جدید تهران
با وجود لفاظیهای تند، ترامپ در یک نشست خبری روند مذاکرات را «خوب» ارزیابی کرد و از مشارکت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، در این گفتگوها خبر داد.
- بر اساس گزارش پایگاه خبری آکسیوس، کشورهای پاکستان، مصر و ترکیه در تلاش برای برقراری یک آتشبس احتمالی ۴۵ روزه هستند تا از حملات آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران و اقدامات تلافیجویانه تهران جلوگیری کنند.
- با این حال، ایران پیشنهاد آتشبسی را که از طریق پاکستان میانجیگری شده بود، رد کرده است.
- به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، رهبران ایران خواستار پایان دائمی جنگ، پرداخت غرامت برای بازسازی، لغو تحریمها و تدوین پروتکلهایی برای عبور امن از تنگه هرمز شدهاند.
- تهران همچنین اعلام کرده است که تنها زمانی اجازه از سرگیری فعالیتها در تنگه هرمز را خواهد داد که غرامت خسارات ناشی از جنگ را دریافت کند.
اقتصاد جهانی در تله ژئوپلیتیک و نفت ۱۱۲ دلاری
در بخش دیگری از این تحولات، ترامپ به موفقیت عملیات نجات دو خلبان آمریکایی که جنگنده آنها در حریم هوایی ایران سرنگون شده بود، اشاره کرد.
- به گفته وی، این عملیات با مشارکت بیش از ۱۷۵ فروند هواپیما و صدها نیروی نظامی انجام شد و جنگنده این خلبانان توسط یک موشک دوشپرتاب سقوط کرده بود.
- رئیسجمهور آمریکا با اشاره به رویکرد اقتصادی خود اظهار داشت که به عنوان یک تاجر ترجیح میداد نفت ایران را برای آمریکا تصاحب کند (با اشاره به اصطلاح “غنائم به فاتح میرسد”).
- با این وجود، وی اذعان کرد که افکار عمومی آمریکا خواستار پایان یافتن سریع این درگیری هستند و امکان دستیابی به این خواسته در شرایط فعلی وجود ندارد.
