کوچ ماینرها به هوش مصنوعی؛ چرا استخراج‌کنندگان بیت‌کوین می‌فروشند؟

میانگین هزینه تولید یک بیت‌کوین برای ماینرهای عمومی در سه‌ماهه گذشته ۷۹,۹۹۵ دلار بود. این در حالی است که بیت‌کوین در محدوده ۷۰,۰۰۰ دلار معامله می‌شود. از آنجا که این معادله از نظر اقتصادی منطقی نیست، این صنعت با پذیرش قراردادهای ۷۰ میلیارد دلاری در حال چرخش به سمت هوش مصنوعی (AI) است و خزانه‌های بیت‌کوین خود را برای تأمین مالی این تغییر، منحل می‌کند.

نکات کلیدی:

• شرکت‌های استخراج بیت‌کوینِ سهامی عام با شرایط اقتصادی ناپایداری روبه‌رو هستند و روی هر سکه استخراج‌شده حدود ۱۹,۰۰۰ دلار ضرر می‌دهند. به همین دلیل، آن‌ها به‌سرعت در حال تغییر مسیر به سمت زیرساخت‌های هوش مصنوعی و محاسبات با کارایی بالا (HPC) هستند.
• تاکنون بیش از ۷۰ میلیارد دلار قرارداد در حوزه AI و HPC امضا شده است و برخی از ماینرها ممکن است تا پایان سال ۲۰۲۶، تا ۷۰ درصد از درآمد خود را از هوش مصنوعی کسب کنند؛ اتفاقی که عملاً آن‌ها را به اپراتورهای دیتاسنتر تبدیل می‌کند که صرفاً در کنار فعالیت اصلی خود، استخراج بیت‌کوین را نیز انجام می‌دهند.
• این تغییر رویه از طریق استقراض سنگین و فروش‌های کلان بیت‌کوین تأمین مالی می‌شود؛ موضوعی که با کاهش هش‌ریت (Hashrate)، امنیت شبکه را تحت فشار قرار داده و آینده این صنعت را به این مسئله گره زده است که آیا قیمت بیت‌کوین می‌تواند به سطح ۱۰۰,۰۰۰ دلار بازگردد یا خیر.

صنعت استخراج بیت‌کوین در حال گذراندن بنیادی‌ترین تحول در تاریخ خود است و واضح‌ترین نشانه این تحول، نه در هش‌ریت یا تنظیمات سختی شبکه، بلکه در ترازنامه‌های مالی این شرکت‌ها نهفته است.

گزارش استخراج سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ شرکت کوین‌شیرز (CoinShares) که این هفته منتشر شد، نشان می‌دهد که میانگین وزنی هزینه نقدی برای تولید یک بیت‌کوین در میان ماینرهای عمومی در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به حدود ۷۹,۹۹۵ دلار افزایش یافته است. بیت‌کوین در باند ۶۸,۰۰۰ تا ۷۰,۰۰۰ دلار معامله شده و گزارش هفته گذشته کوین‌دسک (CoinDesk) زیان ۱۹,۰۰۰ دلاری را به ازای هر BTC استخراج‌شده برآورد کرده است.

این اعداد پایدار نیستند و صنعت نیز این را به‌خوبی می‌داند. واکنش به این وضعیت، یک چرخش همه‌جانبه به سمت زیرساخت‌های هوش مصنوعی بوده است که هویت واقعی این شرکت‌ها را تغییر می‌دهد.

بر اساس گزارش کوین‌شیرز، اکنون بیش از ۷۰ میلیارد دلار قرارداد تجمعی در حوزه AI و محاسبات با کارایی بالا در سراسر بخش ماینینگِ عمومی اعلام شده است. تنها ارزش قرارداد توسعه‌یافته شرکت CoreWeave با Core Scientific در یک بازه ۱۲ ساله، ۱۰/۲ میلیارد دلار است. شرکت TeraWulf دارای ۱۲/۸ میلیارد دلار درآمد تضمین‌شده از HPC است. شرکت Hut 8 یک قرارداد اجاره ۷ میلیارد دلاری و ۱۵ ساله برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی در پردیس River Bend خود امضا کرده است و Cipher Digital توافق‌نامه‌ای چند میلیارد دلاری با شرکت Fluidstack (تحت حمایت گوگل) دارد.

ماینرهای سهامی عام می‌توانند تا پایان سال ۲۰۲۶، حدود ۷۰ درصد از درآمد خود را از هوش مصنوعی به دست آورند؛ رقمی که امروز در حدود ۳۰ درصد است. در حال حاضر درآمد اشتراک‌گذاری فضای هوش مصنوعی (Colocation) در شرکت Core Scientific، حدود ۳۹ درصد از کل درآمد آن را تشکیل می‌دهد. این رقم برای TeraWulf روی ۲۷ درصد است. شرکت IREN با ۹ درصد در حال توسعه سریع است و ظرفیتی معادل ۲۰۰ مگاوات پردازنده گرافیکی (GPU) با خنک‌کننده مایع در دست احداث دارد.

این بدان معناست که این شرکت‌های استخراج، به‌طور فزاینده‌ای در حال تبدیل شدن به اپراتورهای دیتاسنتری هستند که اتفاقاً در کنار کارشان، هنوز کمی هم بیت‌کوین استخراج می‌کنند.

اقتصاد؛ دلیلی بر این چرخش بزرگ

داده‌های اقتصادی دلیل این موضوع را توضیح می‌دهند. بر اساس آمار کوین‌شیرز، اختلاف هزینه بین زیرساخت‌های استخراج بیت‌کوین (با هزینه تقریبی ۷۰۰,۰۰۰ تا ۱ میلیون دلار به ازای هر مگاوات) و زیرساخت‌های هوش مصنوعی (با هزینه ۸ تا ۱۵ میلیون دلار به ازای هر مگاوات) بسیار زیاد است، اما هوش مصنوعی بازدهی ساختاری بسیار بالاتر و باثبات‌تری ارائه می‌دهد.

«هش پرایس» (Hash price) معیاری که درآمد ماینر به ازای هر واحد قدرت محاسباتی را تعیین می‌کند — در اوایل ماه مارس به پایین‌ترین سطح تاریخی خود پس از هاوینگ (Halving) یعنی حدود ۲۸ تا ۳۰ دلار به ازای هر پتاهش در روز رسید. در این سطوح، ماینرهایی که از سخت‌افزارهای میان‌رده استفاده می‌کنند، برای سودآور ماندن نیاز به دسترسی به برقِ زیر ۰/۰۵ دلار در هر کیلووات-ساعت دارند. در مقابل، قراردادهای زیرساخت هوش مصنوعی، حاشیه سود بالای ۸۵ درصد را با چشم‌انداز درآمدی چندساله تضمین می‌کنند.

تأمین مالی این گذار چگونه کار می‌کند؟

این گزارش توضیح می‌دهد که این گذار از دو طریق در حال تأمین مالی است که هر دو در داده‌ها کاملاً مشهود هستند:

۱. استقراض و بدهی: اهرمِ کلِ این بخش به‌طور بنیادین تغییر کرده است. شرکت IREN اکنون ۳/۷ میلیارد دلار اوراق قرضه قابل‌تبدیل در پنج سری مختلف دارد. شرکت TeraWulf در مجموع ۵/۷ میلیارد دلار بدهی دارد که بین اوراق قرضه قابل‌تبدیل و اوراق قرضه تضمین‌شده در زیرمجموعه پردازشی خود تقسیم شده است. شرکت Cipher Digital در ماه نوامبر ۱/۷ میلیارد دلار اوراق قرضه تضمین‌شده صادر کرد که باعث شد هزینه بهره سه‌ماهه آن از ۳/۲ میلیون دلار (برای نُه ماه اول سال) به ۳۳/۴ میلیون دلار تنها در سه‌ماهه چهارم جهش کند. این‌ها بدهی‌هایی در مقیاس استخراج نیستند، بلکه شرط‌بندی‌هایی در مقیاس زیرساخت‌های کلان هستند، با این امید که درآمدهای هوش مصنوعی به‌سرعت محقق شوند تا بتوانند پاسخگوی این تعهدات باشند.

۲. فروش بیت‌کوین: ماینرهای عمومی در مجموع خزانه‌های BTC خود را بیش از ۱۵,۰۰۰ سکه نسبت به سطوح اوج کاهش داده‌اند. Core Scientific در ماه ژانویه حدود ۱,۹۰۰ بیت‌کوین به ارزش ۱۷۵ میلیون دلار فروخت و قصد دارد تمام موجودی باقی‌مانده خود را در سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ منحل کند. Bitdeer خزانه خود را در ماه فوریه به صفر رساند. Riot Platforms در دسامبر ۱,۸۱۸ بیت‌کوین به ارزش ۱۶۲ میلیون دلار فروخت. حتی Marathon (بزرگ‌ترین هولدر عمومی با ۵۳,۸۲۲ بیت‌کوین)، در پرونده 10-K ماه مارس خود بی‌سروصدا سیاست خود را تغییر داد تا اجازه فروش از کل ذخایر ترازنامه‌اش را صادر کند؛ تصمیمی که تا حدی ناشی از فشار روی خط اعتباری ۳۵۰ میلیون دلاری با پشتوانه بیت‌کوینِ این شرکت بود، جایی که با افت قیمت‌ها به سمت ۶۸,۰۰۰ دلار، نسبت وام به ارزش (LTV) به ۸۷ درصد صعود کرد.

تضاد در قلب شبکه؛ امنیت در خطر

ماینرهایی که برای تأمین بودجه توسعه هوش مصنوعی در حال فروش بیت‌کوین هستند، همان شرکت‌هایی هستند که عملیات استخراجشان امنیت شبکه بیت‌کوین را تأمین می‌کند. این موضوع یک تنش بزرگ در قلب این تحول ایجاد می‌کند. وقتی استخراج زیان‌ده است و هوش مصنوعی سودآور، تصمیم اقتصادیِ منطقی این است که سرمایه از استخراج به سمت هوش مصنوعی هدایت شود. اما اگر تعداد زیادی از ماینرها این کار را انجام دهند، بودجه امنیتی شبکه کاهش می‌یابد.

داده‌های هش‌ریت از قبل این موضوع را منعکس کرده است. هش‌ریت شبکه در اوایل اکتبر ۲۰۲۵ به اوجِ تقریبیِ ۱,۱۶۰ اگزاهش بر ثانیه (EH/s) رسید و از آن زمان تاکنون به حدود ۹۲۰ EH/s کاهش یافته است؛ روندی که با سه تنظیمِ سختیِ منفی متوالی همراه بود و اولین زنجیره از این دست پس از ژوئیه ۲۰۲۲ را رقم زد.

بازار ارزش‌گذاری نیز از قبل این دوشاخگی را قیمت‌گذاری کرده است. ماینرهایی که قراردادهای امن HPC دارند، اکنون با نسبت قیمت به فروش (P/S) ۱۲/۳ برابر برای دوازده ماه آینده معامله می‌شوند، در حالی که ماینرهای خالص (که فقط استخراج می‌کنند) با نسبت ۵/۹ برابر معامله می‌شوند. بازار برای قرار گرفتن در معرض هوش مصنوعی بیش از دو برابر پول پرداخت می‌کند که انگیزه را برای چرخش بیشتر تقویت می‌سازد.

در همین حال، نقشه جغرافیایی نیز همگام با اقتصاد در حال تغییر است. ایالات متحده، چین و روسیه اکنون کنترل حدود ۶۸ درصد از هش‌ریت جهانی را در اختیار دارند. تنها در سه‌ماهه چهارم، سهم بازار ایالات متحده حدود ۲ درصد افزایش یافت. با این حال، بازارهای نوظهور نیز وارد تصویر شده‌اند. پاراگوئه و اتیوپی به لطف عملیات ۳۰۰ مگاواتی HIVE در پاراگوئه و تأسیسات ۴۰ مگاواتی Bitdeer در اتیوپی، به جمع ۱۰ کشور برتر استخراج در جهان پیوسته‌اند.

پیش‌بینی‌ها و برآوردهای هش‌ریت

کوین‌شیرز پیش‌بینی می‌کند که هش‌ریت شبکه تا پایان سال ۲۰۲۶ به ۱/۸ زتاهش (Zetahash) و تا پایان مارس ۲۰۲۷ به ۲ زتاهش برسد (یک ماه دیرتر از پیش‌بینی‌های قبلی).

اما تحقق این پیش‌بینی بستگی به بازگشت بیت‌کوین به سطح ۱۰۰,۰۰۰ دلار تا پایان سال دارد. اگر قیمت‌ها زیر ۸۰,۰۰۰ دلار باقی بمانند، کوین‌شیرز انتظار دارد که هش پرایس همچنان سقوط کند و با خروج ماینرهای بیشتر، هش‌ریت با افت بیشتری مواجه شود.

یک حرکت نزولی پایدار به زیر ۷۰,۰۰۰ دلار می‌تواند باعث تسلیم (Capitulation) گسترده‌تری شود که به‌طور متناقضی، از طریق کاهش سختی شبکه، به نفع ماینرهای بازمانده خواهد بود.

سخت‌افزارهای نسل بعدی می‌توانند یک راه نجات بالقوه ارائه دهند. سری S23 شرکت Bitmain و ماینر اختصاصی SEALMINER A3 شرکت Bitdeer، که هر دو با مصرف زیر ۱۰ ژول بر تراهش کار می‌کنند، انتظار می‌رود تا نیمه اول سال ۲۰۲۶ در مقیاس وسیع عرضه شوند. این دستگاه‌ها در مقایسه با ناوگان‌های میان‌رده فعلی، هزینه انرژی به ازای هر بیت‌کوین را تقریباً نصف خواهند کرد. اما استقرار آن‌ها نیازمند سرمایه‌ای است که بسیاری از ماینرها در عوض آن را به سمت هوش مصنوعی هدایت می‌کنند.

صنعت استخراج بیت‌کوین در حالی وارد این چرخه شد که گروهی از شرکت‌ها شبکه را ایمن کرده و بیت‌کوین انباشت می‌کردند. اما اکنون در حالی از این چرخه خارج می‌شود که به گروهی از شرکت‌ها تبدیل شده‌اند که دیتاسنترهای هوش مصنوعی می‌سازند و برای تأمین مالی آن‌ها بیت‌کوین‌هایشان را می‌فروشند.

اینکه آیا این واکنش موقتی به شرایط نامطلوب اقتصادی است یا یک تغییر ساختاری دائمی، تنها به یک متغیر بستگی دارد: «قیمت بیت‌کوین». اگر قیمت به ۱۰۰/۰۰۰ دلار بازگردد، حاشیه‌های سود استخراج بازیابی شده و چرخش به سمت هوش مصنوعی کند می‌شود. اگر در سطح ۷۰,۰۰۰ دلار یا پایین‌تر بماند، این گذار شتاب می‌گیرد و بخش ماینینگی که در دهه گذشته می‌شناختیم، برای همیشه به چیزی کاملاً متفاوت تبدیل خواهد شد.

پایانِ افسانه «دست‌های الماسیِ» ماینرها

گزارش کوین‌شیرز پرده از یک واقعیت تلخ و ساختاری در اکوسیستم بیت‌کوین برمی‌دارد: «وفاداری ماینرها به شبکه، مستقیماً به حاشیه سود آن‌ها گره خورده است.» در سال‌های گذشته، ماینرها به‌عنوان بزرگ‌ترین هولدرها و به اصطلاح «دست‌های الماسی» (Diamond Hands) بازار شناخته می‌شدند که با انباشت خود، کف‌های قیمتی را تضمین می‌کردند. اما اکنون با ورود غولِ سیری‌ناپذیری به نام «هوش مصنوعی»، ترازوی سودآوری کاملاً به هم ریخته است.

فروش ده‌ها هزار بیت‌کوین توسط غول‌هایی مانند Core Scientific و Marathon برای خرید سرورهای پردازش AI، فشار فروش پنهان اما سنگینی را در بازار ایجاد کرده است که اجازه عبور قیمت از محدوده‌های فعلی را نمی‌دهد. با این حال، این چرخش یک روی سکه دیگر هم دارد: خروج نهنگ‌های صنعتی از شبکه، سختی استخراج (Difficulty) را کاهش داده و در بلندمدت، استخراج را برای ماینرهای کوچک‌تر و غیرمتمرکزتر سودآور می‌کند. این رویداد، آزمون نهاییِ شبکه بیت‌کوین برای اثبات خاصیت خودتنظیمیِ (Self-regulating) الگوریتم اجماع اثبات کار (PoW) در برابر شوک‌های بیرونی تکنولوژی است.