بانکهای مرکزی بزرگ جهان این هفته در شرایطی برای تعیین سیاستهای پولی گرد هم میآیند که جنگ در ایران و افزایش قیمت نفت دوباره خطر افزایش تورم جهانی را مطرح کرده است. این وضعیت میتواند باعث شود برنامههای کاهش نرخ بهره به تعویق بیفتد و حتی در برخی کشورها احتمال افزایش نرخ بهره مطرح شود.
فعلاً تغییر فوری در نرخ بهره دیده نمیشود
انتظار میرود سه بانک مرکزی بزرگ:
فدرال رزرو آمریکا (Fed)
بانک مرکزی اروپا (ECB)
بانک مرکزی انگلیس (BOE)
در حال حاضر نرخ بهره را ثابت نگه دارند تا تأثیر افزایش قیمت انرژی بر تورم و رشد اقتصادی را ارزیابی کنند.
در مجموع ۲۱ بانک مرکزی که حدود دو سوم اقتصاد جهان را پوشش میدهند، در آستانه تصمیمگیری درباره سیاستهای پولی هستند.
نگرانی از شوک تورمی جدید
اقتصاددانان هشدار میدهند که اگر جنگ ادامه پیدا کند، ممکن است اقتصاد جهانی با شوک تورمی جدیدی مشابه سال ۲۰۲۲ (پس از جنگ اوکراین) روبهرو شود؛ زمانی که تورم در برخی اقتصادهای بزرگ به بیش از ۱۰٪ رسید.
به گفته تام اورلیک، اقتصاددان ارشد بلومبرگ:
بانکهای مرکزی میتوانند نرخ بهره را تغییر دهند، اما نمیتوانند تنگه هرمز را باز کنند.
به همین دلیل انتظار میرود مقامات پولی فعلاً صبر کنند، اما با احتیاط بسیار بالا عمل کنند.
تنگه هرمز عامل کلیدی بازارها
بخش بزرگی از نگرانیها به تنگه هرمز مربوط میشود؛ یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان.
مدل تحلیل بلومبرگ نشان میدهد:
اگر این تنگه یک ماه بسته شود → قیمت نفت برنت میتواند به حدود ۱۰۵ دلار برسد.
اگر سه ماه بسته بماند → قیمت ممکن است به حدود ۱۶۴ دلار برسد.
این سناریو میتواند تورم جهانی را دوباره به شدت افزایش دهد.
مسیر سیاست پولی در اقتصادهای بزرگ
آمریکا (فدرال رزرو)
با وجود افزایش قیمت نفت، بازارها هنوز انتظار دارند کاهش نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ رخ دهد، زیرا نشانههایی از ضعف در بازار کار آمریکا دیده میشود.
اقتصاددانان مورگان استنلی همچنان پیشبینی میکنند:
کاهش نرخ بهره در ژوئن
و یک کاهش دیگر در سپتامبر
اما در صورت افزایش تورم، این برنامه ممکن است به تعویق بیفتد.
اروپا
در اروپا تمرکز اصلی همچنان کنترل تورم است.
بازارها اکنون حتی احتمال افزایش نرخ بهره توسط ECB را در نظر گرفتهاند.
با این حال در نظرسنجی بلومبرگ فقط ۷٪ اقتصاددانان انتظار افزایش نرخ را دارند.
بریتانیا
بانک مرکزی انگلیس با مشکل کلاسیک رکود تورمی (Stagflation) روبهرو است:
تورم بالا
رشد اقتصادی ضعیف
افزایش نرخ بهره میتواند تورم را کنترل کند، اما ممکن است رشد اقتصادی را بیشتر تضعیف کند.
ژاپن
در ژاپن تورم چهار سال متوالی بالاتر از هدف ۲٪ بوده است.
بنابراین احتمال افزایش نرخ بهره در آوریل مطرح شده است.
این کشور به شدت به نفت خاورمیانه وابسته است و بیش از ۸۰٪ واردات نفت آن از تنگه هرمز عبور میکند.
واکنش بازار ارز
با افزایش نااطمینانی:
دلار آمریکا و فرانک سوئیس به عنوان دارایی امن تقویت شدهاند.
ین ژاپن تحت فشار قرار گرفته و نزدیک ۱۶۰ ین در برابر دلار معامله میشود؛ سطحی که قبلاً باعث مداخله دولت ژاپن شده بود.
هشدار صندوق بینالمللی پول
کریستالینا جورجیوا، مدیر صندوق بینالمللی پول (IMF)، هشدار داده است:
اگر این جنگ طولانی شود، میتواند بر احساسات بازار، رشد اقتصادی و تورم تأثیر قابل توجهی بگذارد و فشار جدیدی بر سیاستگذاران ایجاد کند.
او تأکید کرد که در شرایط جدید اقتصاد جهانی باید برای سناریوهای غیرمنتظره آماده بود.
