قیمت نفت روز پنجشنبه بیش از ۸ درصد افزایش یافت و نفت برنت (Brent / UKOIL) به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید؛ زیرا معاملهگران همچنان معتقدند آزادسازی ذخایر دولتی نمیتواند شوک بزرگ عرضه ناشی از جنگ در خاورمیانه را جبران کند.
در معاملات بازار، نفت خام آمریکا (WTI / USOIL) با رشد ۸.۸ درصدی به مرز ۹۵ دلار در هر بشکه رسید. همزمان شاخص جهانی برنت (Brent) نیز با افزایش نزدیک به ۸.۹ درصد در حوالی ۱۰۰ دلار معامله شد؛ این جهش قیمتی در حالی رخ داد که آژانس بینالمللی انرژی از بزرگترین آزادسازی ذخایر نفتی تاریخ خود خبر داده بود.
بزرگترین آزادسازی ذخایر نفتی تاریخ
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اعلام کرد ۳۲ کشور عضو این نهاد تصمیم گرفتهاند در مجموع ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری خود به بازار عرضه کنند. این اقدام بزرگترین برداشت هماهنگ از ذخایر نفتی از زمان تأسیس این سازمان پس از بحران نفتی سال ۱۹۷۳ محسوب میشود. در همین راستا، ایالات متحده نیز اعلام کرد ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت خود (SPR) را آزاد خواهد کرد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در این باره گفت:
«ارسال این محمولهها احتمالاً از هفته آینده آغاز میشود و روند عرضه آن ممکن است حدود ۱۲۰ روز طول بکشد.»
تردید بازار نسبت به اثرگذاری این اقدام
با وجود این مداخلات بیسابقه، بازار نفت واکنش مثبتی نشان نداد و روند صعودی قیمتها همچنان ادامه دارد. دلیل اصلی این موضوع، نگرانی عمیق معاملهگران از ادامه اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز عنوان میشود.
پاول مولچانوف، استراتژیست ارشد سرمایهگذاری در شرکت Raymond James، معتقد است بازار همچنان تحت تأثیر فضای اضطراب شدید قرار دارد. به گفته او:
«در حال حاضر قیمتها در وضعیت نوعی وحشت بازار (Market Panic) قرار دارند و مقدار زیادی ترس، هیجان و عدم قطعیت در قیمتها منعکس شده است.»
شکاف بزرگ عرضه در بازار جهانی انرژی
تحلیلگران میگویند حتی آزادسازی بیسابقه ذخایر نفتی نیز تنها بخش کوچکی از کمبود احتمالی عرضه را جبران میکند.
سول کاوونیک، تحلیلگر انرژی در MST Marquee، توضیح داد که در صورت بسته شدن تنگه هرمز، ممکن است روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه از عرضه جهانی نفت مختل شود. در چنین شرایطی، آزادسازی ذخایر استراتژیک ممکن است حداکثر یکچهارم این کمبود را جبران کند.
او همچنین تأکید کرد که تصمیم آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد خطر کمبود نفت در بازار بسیار جدی ارزیابی میشود و احتمالاً این نهاد انتظار ندارد جنگ به این زودیها پایان یابد. به گفته او، نفتی که اکنون از ذخایر آزاد میشود در آینده باید دوباره جایگزین شود؛ موضوعی که حتی پس از پایان جنگ نیز میتواند فشار صعودی (Bullish) بر قیمتها وارد کند.
نقش حیاتی تنگه هرمز و ابهام در زمانبندی عرضه
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان از این مسیر عبور میکند؛ بنابراین هرگونه اختلال در این گذرگاه میتواند تأثیر بزرگی بر بازار جهانی انرژی و روند قیمتها داشته باشد.
عامل دیگری که باعث تشدید نگرانی بازار شده، نبود اطلاعات دقیق درباره زمانبندی عرضه این نفتهای آزادشده است. اگرچه اعلامیه IEA یک مداخله کمسابقه در بازار محسوب میشود، اما هنوز مشخص نیست کشورهای عضو با چه سرعتی ذخایر خود را آزاد خواهند کرد و این نفت چگونه به بازارهای جهانی منتقل میشود.
مولچانوف در این باره تأکید کرد:
«یکی از مهمترین پرسشهای فعلی این است که چه مدت طول میکشد تا ۴۰۰ میلیون بشکه نفت واقعاً وارد بازار شود و به دست مصرفکنندگان نهایی برسد.»
چشمانداز بازار نفت در شرایط فعلی
در مجموع تحولات اخیر نشان میدهد بازار نفت بار دیگر به شدت تحت تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک قرار گرفته است. اگرچه آزادسازی گسترده ذخایر استراتژیک میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار کمبود عرضه را کاهش دهد، اما تجربه بازار انرژی نشان داده چنین اقداماتی معمولاً اثر پایدار و بلندمدتی بر روند قیمتها ندارد.
در شرایطی که نگرانیها درباره اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز همچنان پابرجاست، بسیاری از معاملهگران بازار انرژی احتمال میدهند نوسانات شدید قیمت نفت در کوتاهمدت ادامه داشته باشد. از سوی دیگر، اگر روند جایگزینی ذخایر آزادشده در آینده آغاز شود، همین موضوع میتواند به یک عامل حمایتی برای قیمت نفت در ماههای پیشرو تبدیل شود.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند مسیر آینده قیمت نفت بیش از هر چیز به تحولات ژئوپلیتیک منطقه و میزان واقعی اختلال در عرضه جهانی انرژی وابسته خواهد بود؛ عواملی که میتوانند نهتنها بازار نفت، بلکه سایر بازارهای مالی جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
