با تشدید درگیریها در خاورمیانه و افزایش نگرانیها درباره اختلال در عرضه جهانی نفت، بازار انرژی با نوسانات قابلتوجهی مواجه شده است. در این میان، برخی تحلیلگران معتقدند روسیه به یکی از بزرگترین برندگان غیرمستقیم این بحران تبدیل شده است؛ زیرا افزایش قیمت نفت و کاهش سختگیری در برخی تحریمها، شرایط مطلوبتری برای صادرات انرژی این کشور ایجاد کرده است.
جهش قیمت نفت در سایه نگرانی از تنگه هرمز
تنشهای منطقهای و احتمال اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز ٬ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند ٬باعث شد قیمت نفت در مقطعی از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند.
هرچند پس از برخی سیگنالهای سیاسی درباره احتمال کاهش تنشها، قیمتها بخشی از رشد خود را اصلاح کردند، اما همچنان حدود ۲۷ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ باقی ماندهاند.
افزایش درآمد نفتی روسیه
افزایش قیمتها به طور مستقیم به سود روسیه تمام میشود ؛ کشوری که با وجود تحریمهای غرب پس از جنگ اوکراین، همچنان یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان محسوب میشود.
به گفته تحلیلگران بازار انرژی، وضعیت فروش نفت روسیه دچار تغییرات زیر شده است:
- رسیدن قیمت در برخی معاملات به حدود ۹۰ دلار در هر بشکه.
- در حالی که پیش از تشدید بحران اخیر، این رقم نزدیک ۵۰ دلار بود.
کاهش محدودیتها و افزایش تقاضا
یکی دیگر از عوامل تقویتکننده صادرات روسیه، کاهش موقت محدودیتهای فروش نفت به هند است. این اقدام باعث شده بخشی از محمولههایی که پیشتر روی نفتکشها انباشته شده بودند، سریعتر به بازار برسند.
دادههای شرکت تحلیلی Kpler نشان میدهد سرعت فروش محمولهها افزایش یافته است:
- حجم نفت روسیه ذخیرهشده روی نفتکشها در پایان فوریه: ۱۳۲/۹ میلیون بشکه.
- حجم فعلی پس از کاهش: حدود ۱۱۸/۳ میلیون بشکه.
فرصت درآمدی میلیارددلاری
برخی تحلیلگران برآورد میکنند اگر بحران در خلیج فارس ادامه پیدا کند و عرضه نفت منطقه محدود بماند، روسیه میتواند دهها میلیارد دلار درآمد اضافی از محل صادرات نفت و گاز به دست آورد.
علاوه بر نفت، احتمال افزایش واردات گاز طبیعی مایع روسیه (LNG) توسط اروپا نیز مطرح شده است. دلیل این امر آن است که هنوز تحریم مستقیمی علیه این بخش اعمال نشده و قرار است محدودیتها به تدریج تا سال ۲۰۲۷ اجرایی شوند.
محدودیتهای پیش روی مسکو
با وجود این فرصتها، توان روسیه برای بهرهبرداری کامل از شرایط فعلی بدون محدودیت نیست. چالشهای اصلی پیش روی مسکو عبارتند از:
- آسیب به زیرساختهای انرژی به دلیل سالها تحریم و حملات مرتبط با جنگ اوکراین.
- محدودیت در سرعت افزایش تولید یا صادرات.
- وابستگی صادرات روسیه به تعداد محدودی از خریداران مانند هند و چین.
- محدودیتهای مربوط به حملونقل و بیمه نفتکشها.
