بازار ارز در روزهای اخیر شاهد یکی از حساسترین مقاطع خود طی دو سال گذشته بوده است. همزمان با صعود دلار به کانالهای ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان و تشدید بیسابقه انتظارات تورمی، انتشار خبر استعفای محمدرضا فرزین،آنهم بدون تکذیب رسمی،بهعنوان یک شوک اطلاعاتی مهم، روند صعودی دلار را تشدید کرد و فضای بازار را وارد فاز جدیدی از نااطمینانی کرد.
اینکه چرا یک خبر هنوز تأییدنشده توانست اینچنین بر نرخ ارز اثر بگذارد، پاسخش در سه محور اصلی نهفته است: ساختار حساس بازار ارز، نقش سیاستگذار پولی و بحران انتظارات.
چرا خبر استعفای فرزین فوراً روی دلار اثر گذاشت؟
بازار در اوج شکنندگی بود
بازار پیش از انتشار این خبر نیز در وضعیت فشار مضاعف قرار داشت:
- افزایش تقاضای احتیاطی
- کاهش عرضه ارز
- بالا رفتن ریسکهای بیرونی
- ضعف اعتماد به سیاستهای تثبیتی
در چنین شرایطی، هر خبر مربوط به تغییر در رأس بانک مرکزی، بهمعنای ابهام در سیاست آینده است؛ و ابهام، دشمن ثبات نرخ ارز است.
سکوت رسمی دولت و بانک مرکزی
در گذشته، شایعات مشابه سریعاً تکذیب میشد.
اما اینبار نه دولت و نه بانک مرکزی موضعگیری نکردند. همین سکوت، اعتبار خبر را نزد بازار بالا برد.
نتیجه؟
فشار تقاضا و ورود جریانهای سفتهبازانه.
تجربه بازار از تغییر رؤسای بانک مرکزی
در یک دهه اخیر، تغییر رئیس بانک مرکزی معمولاً با جهشهای لحظهای بازار ارز همراه بوده است.
سرمایهگذاران میدانند تغییر ناگهانی در این سطح، معمولاً نشانهای از اختلافات سیاستی یا ناموفق بودن مسیر قبلی است.
به همین دلیل، بازار به سمت سناریوی «تشدید بحران» متمایل شد.
نبرد برای صندلی میرداماد؛ از بازگشت همتی تا ظهور چهرههای جوان
انتشار این خبر جریان انتخاب جانشین احتمالی را نیز روشن کرد. سه نام اصلی که در مرکز توجه قرار دارند:
- عبدالناصر همتی
سابقه کنترل نسبی بازار در مقاطع بحرانی
اما با حاشیههای سیاسی فراوان
- علی دیواندری
چهره بانکی–علمی با تجربه طولانی
- محمدحسین رحمتی
اقتصاددان جوان؛ متخصص سیاست مالی–پولی
همچنین گزینههای دیگری مانند حمید پورمحمدی، فرشاد حیدری و کامل تقوینژاد در سطح غیررسمی مطرح شدهاند.
نکته مهم این است که هیچیک هنوز از سوی دولت تأیید نشدهاند.
آینده مبهم ریال؛ تغییر رئیس کل چه بر سر قدرت خرید مردم میآورد؟
ادامه نوسانات شدید
تا زمانی که تکلیف ریاست بانک مرکزی مشخص نشود،
بازار ارز احتمالاً وارد فاز پرنوسان و هیجانی میشود.
افزایش تقاضای سفتهبازی
سرمایهگذاران کوتاهمدت از این وضعیت بهرهبرداری میکنند.
این یعنی فشار موقتی بیشتر بر قیمت.
دشوار شدن مدیریت انتظارات تورمی
عدم ثبات مدیریتی در بالاترین نهاد پولی کشور،
به معنای کاهش قدرت بانک مرکزی در کنترل تورم و نرخ ارز است.
احتمال بازنگری کامل سیاستهای ارزی
هر رئیس کل جدید، معمولاً با بسته سیاستی مخصوص خود وارد میشود.
بازار دقیقاً از همین ناشناختگی میترسد.
جمعبندی
خبر غیررسمی استعفای محمدرضا فرزین را باید بیش از یک شایعه ساده دانست.
در شرایطی که بازار ارز در اوج التهاب قرار دارد،
حتی یک سیگنال مبهم از تغییر سیاستگذار میتواند
بهسرعت قیمتها را جابهجا کند.
واکنش تند دلار به این خبر نشان داد بازار بهشدت حساس، بیاعتماد و مستعد نوسان است؛
و اینکه مسیر پیشرو،چه برای رئیس بعدی بانک مرکزی و چه برای سیاستگذاری ارزی،
یکی از پیچیدهترین دورههای اقتصاد ایران در سالهای اخیر خواهد بود.
