نشانهها از آغاز مرحله جدید در سیاست انرژی دولت چهاردهم خبر میدهند. با وجود تأکید مسعود پزشکیان بر پرهیز از تصمیمات شتابزده، طرح «بنزین سهنرخی» عملاً وارد فاز اجرایی شده است؛ طرحی که هدف آن اصلاح تدریجی قیمت، کنترل مصرف و کاهش فشار بودجهای ناشی از واردات سوخت است.
شش سال پس از اجرای طرح دونرخی در آبان ۱۳۹۸ (۱۵۰۰ تومان سهمیهای، ۳۰۰۰ تومان آزاد)، اکنون مدل جدید سهنرخی در دستور کار قرار گرفته است. تبعات اقتصادی تصمیم ۹۸ هنوز در حافظه بازار مانده، اما دولت جدید میکوشد مسیر اصلاح را بدون شوک اجتماعی طی کند.
به گفته حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، نرخها به شکل زیر تعیین شدهاند:
این سهسطحی شدن قیمت، به باور کارشناسان، هدفی دوگانه دارد: مهار قاچاق مرزی و کاهش یارانه پنهان بدون وارد کردن شوک تورمی مستقیم.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، اعلام کرده هزینه واقعی هر لیتر بنزین برای دولت حدود ۳۴ هزار تومان است. با این حال، نرخ سهمیهای فعلی ثابت میماند و اصلاح تنها در بخش مصرف مازاد و کارتهای آزاد انجام میشود.
جایگاههای بینراهی در محور تهران–قم و قم–کاشان به دستور شرکت ملی پخش، کارتهای آزاد را از مدار خارج کردهاند. هیچ اطلاعیه رسمی منتشر نشده، اما این اقدام از سوی کارشناسان به عنوان آغاز عملی اجرای مدل سهنرخی تعبیر شده است.
به گفته فرهاد شهرکی، نایبرئیس کمیسیون انرژی مجلس، اعتبار واردات بنزین تمام شده و دولت ارزی برای تأمین سوخت ندارد. نتیجه این وضعیت دو گزینه پیشروست:
۱. سهمیهبندی سختگیرانهتر مصرف
۲. افزایش نرخ در کارتهای آزاد برای کنترل تقاضا
دولت عملاً سناریوی دوم را انتخاب کرده تا هزینه واردات کاهش یابد.
تحلیلگران انرژی سه مسیر محتمل را برشمردهاند:
۱. افزایش تدریجی نرخ کارت آزاد از ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان
۲. ایجاد نرخ سوم برای مصرفکنندگان پرمصرف
۳. تعیین نرخ منطقهای برای مقابله با قاچاق در مناطق مرزی
هدف در همه سناریوها یکسان است: واقعیسازی مرحلهای قیمت سوخت و کاهش کسری بودجه.
بخشی از نمایندگان مجلس این تصمیم را «گامی ضروری در جهت واقعگرایی اقتصادی» میدانند. در مقابل، کارشناسان اجتماعی هشدار دادهاند که نبود سیاست حمایتی همزمان میتواند اعتماد عمومی را خدشهدار کند.
یک اقتصاددان انرژی تأکید کرده: «افزایش قیمت بدون برنامه جبرانی برای اقشار کمدرآمد، میتواند آثار تورمی غیرمستقیم و نارضایتی اجتماعی را تقویت کند.»
مرکز پژوهشهای مجلس تخمین میزند هر ۱۰٪ افزایش قیمت بنزین، حدود ۱ تا ۲٪ افزایش در تورم کل ایجاد کند. کارشناسان توصیه میکنند دولت پیش از هرگونه تغییر رسمی، اطلاعرسانی شفاف و کنترل بازار حملونقل را در اولویت قرار دهد تا از تکرار تجربههای پرتنش گذشته جلوگیری شود.
از سهمیهبندی سال ۱۳۸۶ تا اصلاح ناگهانی آبان ۱۳۹۸، همه تجربیات تأکید میکنند که اقناع افکار عمومی و شفافسازی قبل از اجرا مهمترین شرط موفقیت طرحهای قیمتی است.
افزایش قیمت بنزین دیگر تصمیم سیاسی نیست؛ پاسخی مستقیم به کسری بودجه واردات و بار ۸۰ میلیارد دلاری یارانه پنهان انرژی است. دولت چهاردهم عملاً از مرحله تثبیت قیمتی عبور کرده و به سمت واقعیسازی تدریجی سوخت حرکت میکند — مسیری که اگر با سیاستهای حمایتی همراه نشود، میتواند آزمون بزرگ اعتماد عمومی در هفتههای آینده باشد.
وورد و ثبت نام کامــــلا رایگــان
برای استفاده رایگان از خدمات FXplus وارد پنل کاربری خود شده و سپس از منو پروفایل خود ٬ بخش خدمات ویژه اف ایکس پلاس٬ خدمت مورد نظر را انتخاب نمایید
لازم به ذکر است این خدمات به صورت کاملا رایگان در دسترس کاربران اف ایکس پی میباشد
