پس از ماهها تهدیدهای تعرفهای و گلایه از متحدان درباره بودجه دفاعی، رئیسجمهور آمریکا این بار با لحنی آشتیجویانه وارد آسیا شد. پیام محوری او در سه کشور عمده ٬ کرهجنوبی، ژاپن و مالزی٬ روشن بود: ایالات متحده هنوز پشت متحدان خود ایستاده است.
ترامپ در دیدار با رئیسجمهور کرهجنوبی لیجهمیونگ اعلام کرد آمریکا «ازدواج کرده» با کرهجنوبی است؛ سپس تأیید کرد که سئول میتواند در پروژه ساخت زیردریایی هستهای پیش برود، خواستهای که سالها برایش تلاش کرده بودند. همزمان، او نگرانیهای سئول درباره تعهد سرمایهگذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری را با تعیین سقف سالانه ۲۰ میلیارد دلار تعدیل کرد.
در ژاپن، ترامپ نخستوزیر تازهمنصوبشده، سانائه تاکایچی، را «دوست نزدیک» خواند و گفت هر کمکی بخواهد از او دریافت خواهد کرد. در دیدار با شیجینپینگ در بوسان، نیز بدون عقبنشینی از سیاست واشنگتن در قبال تایوان، بر نیاز به «ثبات و گفتوگو» تأکید کرد.
نکته مهمتر این بود که او برخلاف عادت معمولش، نشست خبری را کنار گذاشت و مستقیم به گفتوگو با رهبر چین پرداخت ٬ نشانهای آشکار از تمایل به کنترل فضای رسانهای و پرهیز از تنش لحظهای.
ترامپ در ادامه این تور آسیایی، گام بلندی در احیای روابط با کشورهای جنوب شرق آسیا برداشت؛ منطقهای که در دوران نخست ریاستجمهوریاش به دلیل جنگ تعرفهها به تدریج به سمت پکن کشیده شده بود. او در مالزی و کامبوج توافقنامههای تجاری جدید امضا کرد، و برای تایلند و ویتنام نیز چارچوب تفاهمهای همکاری تنظیم شد.
وزیر دفاع آمریکا، پیت هگزث، در سفری جداگانه به هند و کامبوج، از ازسرگیری رزمایشهای نظامی با کامبوج بعد از هشت سال خبر داد و توافقی دفاعی دهساله با هند امضا کرد. این اقدامات نشانهای روشن بودند از تمایل دولت ترامپ به بازگرداندن توازن نظامی در منطقهای که چین در آن نفوذ اقتصادی فزایندهای یافته است.
نخستوزیر مالزی انور ابراهیم پس از دیدارش با ترامپ گفت: «اعتماد، دوستی و تعهد برای تقویت روابط بسیار فراتر از انتظار من بود.» ابراهیم هنگام بیان این جمله، نشان طلایی ریاستجمهوری آمریکا را که ترامپ دقایقی پیش به او اهدا کرده بود، در دستانش داشت.
با وجود چهره نرمتر ترامپ، بسیاری از تحلیلگران معتقدند کشورهای آسیایی همچنان باید با واقعیت «ترامپ ۲.۰» کنار بیایند . نسخهای از رئیسجمهور که به همان اندازه که به دوستی تأکید دارد، از اهرم فشار اقتصادی عقبنشینی نمیکند.
در واقع، روابط گرمتر با متحدان آسیایی به معنی باز شدن درهای بازار آمریکا نیست. همچنان تعرفهها، محدودیتهای صادراتی و مذاکرات پرهزینه بخشی از دستور کار واشنگتن باقی ماندهاند.
در همین زمان، پکن نیز بیکار ننشست. شیجینپینگ نخستین سفر خود به کرهجنوبی طی ۱۱ سال گذشته را انجام داد، با نخستوزیر جدید ژاپن و همچنین با رهبران جنوب شرق آسیا دیدار کرد و خواستار زنجیرههای تأمین باثباتتر و ادغام اقتصادی عمیقتر منطقهای شد.
در حالیکه ترامپ از «تجدید دوستیها» سخن میگفت، چین به طور بیسروصدا در حال گسترش توافق تجاری با کشورهای آسهآن بود ٬ اقدامی که در عمل میتواند سهم بیشتری از بازارهای منطقه را به پکن بسپارد.
بر اساس گزارش بلومبرگ، تور آسیایی ترامپ به اندازهای پر از پیشنمادها، تشریفات و نمادهای فرهنگی بود که آن را در فضای رسانهای به یک نمایش سیاسی بدل کرد. در مالزی، در نشست آسهآن، با رقصندگان محلی همراهی کرد و پرچم آمریکا و مالزی را تکان داد. در ژاپن، روی ناو هواپیمابر USS George Washington کنار تاکایچی ایستاد و نیروها را تشویق کرد. در کرهجنوبی، با مارک کارنی نخستوزیر کانادا، که سابقاً با او تنش داشت، گفتوگویی دوستانه انجام داد.
با این وجود، کارشناسان هشدار دادند که تمام این ژستهای دیپلماتیک نمیتواند جایگزین «تعامل همهجانبه» شود. بیل هیتون، پژوهشگر اندیشکده چتم هاوس، در گفتوگو با بلومبرگ گفت:
«آمریکا باید نشان دهد که در حال کاهش خصومت و ایجاد روابط سازنده است، اگر میخواهد مخاطبانش در جنوب شرق آسیا را نگه دارد. آنچه ترامپ ارائه میکند، هرچند آرامتر از گذشته است، اما هنوز با پیشنهادهای اقتصادی چین قابلمقایسه نیست.»
ملاقات ترامپ و شیجینپینگ در بوسان، کرهجنوبی، نقطه اوج تور بود ٬ دیداری که تحتالشعاع جنگ تعرفهای و محدودیتهای صادراتی میان دو قدرت برگزار شد. در روزهای منتهی به نشست، چین در تلافی اقدام وزارت بازرگانی آمریکا در گسترش محدودیتهای تجهیزات نیمههادی، صادرات مواد معدنی کمیاب را محدود کرده بود.
نتیجه دیدار، امضای یک آتشبس یکساله اقتصادی بود؛ دورهای موقت که به هر دو کشور فرصت میدهد تا کاهش وابستگی متقابل در بخشهای استراتژیک را ادامه دهند. در ظاهر، این توافق کوچک جلوه میکند، اما در فضای رقابتی واشنگتن و پکن، نشانهای از تمایل به «ثبات حداقلی» محسوب میشود.
پیش از دیدار، برخی محافل تندرو در واشنگتن نگران بودند ترامپ در این ملاقات امتیازاتی به چین بدهد ٬ از جمله کاهش محدودیت فروش تراشههای Nvidia یا نرمتر کردن موضع آمریکا نسبت به تایوان. اما طبق گزارش بلومبرگ، هیچیک از این نگرانیها تحقق نیافت.
یکی از نکات غافلگیرکننده هفته، توافق تجاری جدید میان آمریکا و کرهجنوبی بود. کارشناسان پیشبینی نمیکردند این قرارداد در آستانه نشست آپک نهایی شود، زیرا سئول از حجم و قالب سرمایهگذاریهای مورد انتظار نگران بود.
اما در نهایت، با تنظیم سقف سالانه و نیز تضمین واشنگتن برای جلوگیری از نوسان ارزی، توافق در آخرین ساعات حاصل شد. مجوز پروژه زیردریایی هستهای نیز به عنوان «پاداش سیاسی» در آن گنجانده شد ٬ امری که به تعبیر محافل کرهای، نشانه اعتماد متقابل دوباره بود.
در حاشیه دیدارها، رهبران آسیایی مجموعهای از هدایا و نمادهای فرهنگی را برای چاپلوسی رئیسجمهور آمریکا تدارک دیده بودند. در ژاپن، ترامپ توپ و چوب گلف طلایی دریافت کرد که پیشتر متعلق به شینزو آبه بود. در کرهجنوبی، تاجی طلایی به او تقدیم شد و در تایلند، از او خواسته شد مراسم آشتی نمادین میان تایلند و کامبوج را ریاست کند.
در پایان سفر، سانائه تاکایچی اعلام کرد که او و چند رهبر دیگر در حال آمادهسازی پیشنهاد رسمی برای نامزدی ترامپ جهت جایزه صلح نوبل هستند.
وزیر خارجه تایلند، سیهاساک فوانگکتچیو، گفت: «به نظر میرسد ترامپ میخواهد چهرهای صلحطلب از خود بسازد. ما از این رویکرد استقبال میکنیم.»
با همه این دستاوردهای نمادین، سفر ترامپ بدون چالش نبود. نخستوزیر هند، نارندرا مودی، از حضور در نشست آسهآن خودداری کرد تا از دیداری احتمالی با ترامپ پرهیز کند. رئیسجمهور آمریکا نیز در پاسخ در کنفرانسی خبری او را «خوشچهرهترین مرد، ولی خطرناکترین جنگجو» توصیف کرد؛ جملهای که در دهلی بهعنوان توهین تعبیر شد و میتواند گسست در روابط دو کشور را تشدید کند.
بانی گلیزر، مدیر برنامه هند و اقیانوس آرام در بنیاد مارشال آلمان، در واکنش گفته است: «سیاست خارجی ترامپ هرگز سنتی نبوده و سفر اخیر آسیایی هم نشانهای از چرخش او به مسیر مرسوم نیست.»
ترامپ پس از بازگشت به آمریکا، در پستی در شبکه Truth Social نوشت:
«توافقهای بزرگ تجاری امضا شد و روابط بلندمدت اکنون پایهگذاری شده است.»
پیامی که در واقع خلاصه هدف سفر بود: کاهش نگرانی متحدان آسیایی از عقبنشینی آمریکا و همزمان تثبیت تصویری از رئیسجمهوری قدرتمند اما صلحطلب در داخل کشور.
همزمان هگزث، وزیر دفاع، در نشست دفاعی منطقهای در مالزی گفت: «ما هرگز منطقه را ترک نکرده بودیم و هرگز هم جایی نمیرویم.» این جمله آخر، خط پایانی روشنی بر سفر بود که قصد داشت نشان دهد واشنگتن هنوز بازیگر اصلی در توازن قدرت آسیاست ٬ هرچند چهره این بازیگر اکنون بیشتر با لبخند دیپلماسی تعریف میشود تا با تهدید تعرفهها.
ما سفر آسیایی دونالد ترامپ را تلفیقی از پروتکل و پراگماتیسم توصیف میکنیم: نمایش دوستی و صلح در کنار مدیریت دقیق منافع آمریکا. هرچند او کوشید تنشها را کاهش دهد و پیام «آمریکا بازگشته» را منتقل کند، اما اساس سیاست تجاریاش و دکترین «اول آمریکا» همچنان پابرجاست.
در برابر، چین با گسترش تجارت منطقهای، راه خود را برای پر کردن هر خلأ احتمالی در تعهدات واشنگتن باز میکند. نتیجه نهایی، نه صلح واقعی بلکه وقفهای موقت در نبرد نفوذ میان دو قدرت است.
ترامپ٬ نسخه دوم آمده است تا آرامتر پیش برود، اما همچنان بیقابلپیشبینی باقی مانده است.
وورد و ثبت نام کامــــلا رایگــان
برای استفاده رایگان از خدمات FXplus وارد پنل کاربری خود شده و سپس از منو پروفایل خود ٬ بخش خدمات ویژه اف ایکس پلاس٬ خدمت مورد نظر را انتخاب نمایید
لازم به ذکر است این خدمات به صورت کاملا رایگان در دسترس کاربران اف ایکس پی میباشد
