تحریم نفت روسیه؛ جهش قیمت برنت و آغاز جنگ انرژی

ایالات متحده با تحریم مستقیم بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت روسیه، Rosneft و Lukoil، بازار جهانی نفت را تحت شوک شدید قرار داد. این اقدام که مستقیماً نیمی از صادرات نفت روسیه را هدف گرفته، باعث افزایش قیمت برنت به بالای ۶۵ دلار شد؛ جهشی ۷‌درصدی طی دو روز اخیر که شدیدترین رشد از بیش از دو سال گذشته به‌شمار می‌رود.

 تغییر رویکرد ترامپ به روسیه

برخلاف سیاست پیشین آمریکا که با سقف قیمت G7 سعی در محدودسازی درآمد کرملین بدون اخلال شدید در عرضه داشت، این بار تحریم‌ها عملاً کانال‌های عرضه به بازار جهانی را مسدود می‌کند.

ترامپ پس از اعلام این تحریم‌ها گفت قصد دارد هفته آینده در نشست APEC کره‌جنوبی با شی جین‌پینگ درباره خرید نفت روسیه توسط چین گفت‌وگو کند. پیش‌تر نیز نارندرا مودی به ترامپ اطمینان داده بود هند خرید نفت از روسیه را متوقف می‌کند.

 پیامد بر جریان‌های تجاری جهانی

• هند: بیش از یک‌سوم واردات نفت خام خود را از روسیه تأمین می‌کند؛ مدیران پالایشگاه‌های بزرگ اعلام کرده‌اند با این محدودیت‌ها ادامه واردات ممکن نیست.
• چین: حدود ۲۰٪ واردات نفت خامش از روسیه است، که حالا با ریسک جدی کاهش مواجه شده.
• اروپا: اتحادیه اروپا هم‌زمان بسته تحریمی تازه‌ای علیه زیرساخت انرژی روسیه تصویب کرده و فشار را بر کرملین دوچندان کرده است.

شرایط عرضه جهانی

با وجود تحریم‌ها، گزارش‌ها نشان می‌دهد:

• موجودی نفت روی نفتکش‌های دریایی به رکورد جدید رسیده،
• آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده عرضه جهانی نفت در سال آینده حدود ۴ میلیون بشکه در روز بیش از تقاضا خواهد بود،
• صادرات دریایی روسیه حتی به اوج ۲۹ ماهه رسیده است.

این عوامل باعث می‌شود اثر فوری تحریم‌ها تا حدی پوشش داده شود، اما بازچینش مسیرهای تجاری و حذف تدریجی خریداران آسیایی کار ساده‌ای نخواهد بود.

 واکنش بازار و تحلیل کارشناسان

اوله هانسن از بانک Saxo گفت این اتفاق «روایت مازاد عرضه» را تغییر داده و معامله‌گران را مجبور می‌کند موقعیت‌های خود را از حالت خنثی به صعودی تغییر دهند.

وارن پترسون از ING نیز هشدار داد، این تحریم‌ها می‌تواند مسیر را برای اقدامات سخت‌تر بعدی باز کند، هرچند اثربخشی واقعی آن بر صادرات روسیه هنوز نامشخص است.

اثرات اقتصادی بر روسیه

شرکت‌های Rosneft (به ریاست متحد نزدیک پوتین، ایگور سچین) و Lukoil هرکدام نقش محوری در صادرات دارند و در مجموع حدود ۵۰٪ صادرات نفت روسیه را تأمین می‌کنند. مالیات بر نفت و گاز تقریباً ۲۵٪ بودجه فدرال این کشور را تشکیل می‌دهد، بنابراین فشار مالی ناشی از این تحریم‌ها قابل توجه خواهد بود.

جمع‌بندی بازار

تحریم‌های تازه آمریکا علیه نفت روسیه علاوه بر جهش کوتاه‌مدت قیمت‌ها، یک ابهام بزرگ در عرضه جهانی ایجاد کرده که می‌تواند در سناریوهای مختلف به:

• تشدید رقابت برای منابع جایگزین،
• افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه نفتکش‌ها،
• و فشار تورمی بر اقتصادهای واردکننده منجر شود.

با توجه به هماهنگی هم‌زمان آمریکا، اروپا و متحدان آسیایی، این حرکت می‌تواند نقطه آغاز فاز جدیدی از جنگ انرژی باشد که مسیر قیمت نفت را از روند نزولی اخیر به سوی دوره‌ای پرنوسان و پرریسک سوق می‌دهد.